Jak wygląda system e-usług w Danii

Naród duński jest otwarty na nowoczesne technologie teleinformacyjne, a duński sektor publiczny to jeden ze światowych liderów w przyjmowaniu oraz wdrażaniu nowoczesnych technologii e-usług. Świadczy o tym chociażby pozycja w rankingu opartego na Wskaźniku Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego (Network Readiness Index).

Rozwój nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz
Internetu umożliwia szybszą i sprawniejszą wymianę danych w społeczeństwie.
Nowoczesna informatyzacja ma na celu wzrost efektywności, jakości pracy,
przejrzystości oraz ograniczenie kosztów związanych z funkcjonowaniem. Rozwój informatyzacji ma również wpływ na
działanie administracji publicznej. Najważniejszym zadaniem jakie stoi przed
administracją to otwarcie się na nowoczesne technologie teleinformatyczne, w
tym rozwój usług publicznych świadczonych drogą elektroniczną. Ich
udostępnianie powinno służyć realnej poprawie w kontaktach obywatela z urzędem
oraz pomagać w przyśpieszeniu wszelkich procedur związanych z załatwianiem
spraw urzędowych^[1].

Termin
E-government oznacza, że
administracja publiczna w procesie wymiany informacji oraz świadczenia usług
publicznych korzysta z rozwiązań technologii informacyjnych oraz
komunikacyjnych. W najprostszym tłumaczeniu oznacza to dostarczanie informacji
oraz usług publicznych przez Internet^[2].

Naród
duński jest otwarty na nowoczesne technologie teleinformacyjne. Świadczy o tym
chociażby pozycja w rankingu opartego na Wskaźniku Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego (Network Readiness
Index). NRI wykorzystywany jest w Global Information
Technology Reports opracowywany dla potrzeb Światowego Forum
Gospodarczego, stanowi miernik skłonności kraju do wykorzystywania możliwości
rozwojowych, jakie stwarzają technologie informacyjne i telekomunikacyjne (ICT).
Dania zajmuje w nim 15 miejsce (dla porównania Polska plasuje się na miejscu 50).

Network Readiness Index 2015
Pozycja w rankingu	Kraj	Wartość NRI
1	Singapur	6,0
2	Finlandia	6,0
3	Szwecja	5,8
4	Holandia	5,8
5	Norwegia	5,8
	… … …
15	Dania	5,5
	… … …
50	Polska	4,4

Źródło: http://reports.weforum.org/global-information-technology-report-2015/network-readiness-index/

Należy
zaznaczyć, że wiele nowych rozwiązań pojawiających się na rynku, bardzo szybko
bywa tak przekształconych, aby stały się dostępne dla każdego obywatela. Duński
sektor publiczny to jeden ze światowych liderów w przyjmowaniu oraz wdrażaniu
nowoczesnych technologii e-usług. W
latach 2011-2015 rząd Danii w porozumieniu z lokalnymi władzami wprowadził plan
rozwoju sektora e-government na
terytorium całego kraju. Przede wszystkim druki papierowe zostały zastąpione
rozwiązaniami cyfrowymi, co ma przyczynić się do oszczędności czasu oraz
pieniędzy. Została wprowadzona nowoczesna technologia dobrobytu w celu
modernizacji oraz optymalizacji usług publicznych, takich jak: szkolnictwo,
służba zdrowia oraz opieka socjalna. Organy administracji rządowej zostały
zobligowane do korzystania z najnowszych technologii zarówno w swojej
działalności, ale też i w komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej. Przede
wszystkim w ten sposób obraz urzędów i agencji rządowych ma zyskać nowy wymiar
w odbiorze społecznym^[3].

Portal
Borger.dk skierowany jest do obywateli, zawiera wszelkie informacje o usługach
publicznych. Bardzo pomocna w znalezieniu odpowiednich informacji jest
inteligentna wyszukiwarka. Głównym zadaniem tego portalu jest ułatwienie
poruszania się w ramach sektora publicznego. Każdy zainteresowany może założyć
swoją stronę na witrynie głównego portalu. Po wypełnieniu kwestionariusza
danych osobowych i uzyskania bezpiecznego podpisu cyfrowego obywatele uzyskują
łatwy dostęp do spersonalizowanych danych i usług, takich jak podatki czy
rejestr cywilny. Interesującą funkcją jest możliwość wyświetlania wymiany
danych pomiędzy obywatelem a urzędem. Używanie platformy My Page przynosi korzyści nie tylko dla
obywateli, ale też dla urzędów^[4].

Z
kolei dla przedsiębiorców interesującą propozycją jest system NemHandel. Jest to technologia e-biznes,
która ułatwia tworzenie i wysyłanie faktur bezpośrednio z komputera za pomocą
Internetu. System ten zastąpił mniej opłacalne rozwiązania takie jak; papierowe
faktury czy cyfryzację faktur za pomocą skanera^[5].

Interesującą
usługą dla obywateli Danii jest stworzenie serwisu bibliotekowego, z którego
mogą korzystać wszyscy. Należy podkreślić, że była to inicjatywa rządowa, która
miała dać każdemu możliwość dostępu do książek, a przez to zwiększyć
czytelnictwo w kraju. Projekt ten realizowany był przez dwie instytucje i
uczynił Danię jednym z wiodących państw w Unii Europejskiej w kwestii w
zaangażowania bibliotek w życie społeczne. Warto tutaj poruszyć przypadek The Danish Central Library for Immigrant
Literature (DCLIL), która funkcjonuje w powiązaniu z The State and University Library. Zakładają one zapewnienie łatwego
dostępu do drukowanych oraz niedrukowanych (elektronicznych) zasobów.
Informacje na temat DCLIL dostępne są w 16 językach. Oprócz tradycyjnego
dostępu do swoich zasobów powyższa biblioteka oferuje:

Internetowe forum dyskusyjne („Kitab
forum”) dla mniejszości etnicznych w krajach skandynawskich, gdzie
poruszane są kwestie związane z bibliotekami,
FINFO: serwis WWW, który umożliwia
różnojęzycznym grupom mieszkającym w Danii dostęp do informacji,
Portal internetowy dla młodych, dla dobrze
zintegrowanych kobiet wywodzących się ze środowiska emigracyjnego,
Usługi konsultantów etnicznych, którzy
swoją wiedza i doświadczeniem wspierają inne osoby zajmujące się
imigrantami i grupami etnicznymi mieszkającymi w Danii^[6].

E-usługi
dostępne dla obywateli

Usługa	Krótka charakterystyka
Podatek dochodowy	Złożenie deklaracji podatkowych jest w pełni zautomatyzowane. Zbierane są wszystkie informacje przy użyciu numeru ID podatnika i przygotowywana jest deklaracja udostępniona do ewentualnej weryfikacji.
Wyszukiwanie ofert pracy za pośrednictwem urzędów pracy	Portal „Jobnet” jest dostępny dla wszystkich poszukujących pracy i pracodawców. To pozwala użytkownikom na dostęp do bazy danych ofert pracy, przeszukiwanie jej według regionu. Ponadto zapewnia dostęp do banku CV, informacji, etc.
Pomoc społeczna	Ubezpieczenie od utraty pracy w Danii jest dobrowolne. System administrowany przez 32 akredytowane prywatne fundusze ubezpieczeń na wypadek bezrobocia (Arbejdsløshedskasser). Każdy Fundusz zapewnia własny zestaw usług online, a większość z nich oferuje swoim członkom możliwość rejestracji, ubiegania się o odszkodowanie i zarządzania ich danymi osobowymi w Internecie. Wsparcie rodziny (dodatek na każde dziecko poniżej 18 roku życia, niezależnie od dochodów rodziców) jest dostępne dla wszystkich rodzin w Krajowym Rejestrze. Wsparcie to jest wypłacane automatycznie – bez wymaganej aplikacji.
Dokumenty osobiste: paszporty, prawo jazdy	Informacje i formularze do pobrania, wnioski paszportowe, prawa jazdy są obsługiwane przez gminy.
Rejestracja pojazdów	Jedynie informacje i formularze do pobrania.
Pozwolenia na budowę	Ogólne informacje i formularze zgłoszeniowe można pobrać z portalu „Borger.dk”.
Zgłoszenia policyjne (np. w sprawie kradzieży)	Strona „the Virtual Police Stadion” umożliwia zgłoszenie przestępstwa online.
Biblioteki publiczne	Dostęp do katalogów on-line, funkcja wyszukiwania obejmująca zbiory wszystkich duńskich bibliotek, a także elektroniczny system rezerwacji. Informacje na temat DCLIL dostępne są w 16 językach.
Świadectwa (urodzin, ślubu): składanie wniosków i dostarczanie	Wnioski obsługiwane są przez poszczególne gminy, z których większość dostarczają informacje i formularze do pobrania na swoich stronach internetowych.
Zapisy na uczelnie wyższe/uniwersytety	„Optagelse.dk” to centralna platforma dla wniosków o rekrutację wszystkich wyższych uczelni w Danii. Duńscy studenci mogą składać wnioski w Internecie. Same zapisy nadal zarządzane są przez poszczególnych uczelnie.
Zgłoszenie przeprowadzki (zmiana adresu)	Obywatele muszą zarejestrować zmianę adresu w Krajowym Urzędzie Rejestracji w miejscowości, w której żyją, co mogą zrobić w Internecie na stronie „Borger.dk” lub na stronie internetowej gminy bądź osobiście.
Usługi związane ze zdrowiem	Online dostępne: dostęp do elektronicznego rejestru medycznego, rezerwacja wizyt, przedłużanie recept.

Źródło: eGovernment in Denmark, January 2015,
Edition 17.0.

E-usługi
dostępne dla przedsiębiorstw

Usługa	Krótka charakterystyka
Świadczenia społeczne dla zatrudnionych	Możliwość wysyłania deklaracji oraz wnoszenia opłat online, ponadto istnieje opcja integracji systemów przedsiębiorstw z systemami rządowymi.
Podatek od osób prawnych: deklaracje, powiadomienia	Wszystkie operacje związane z podatkami mogą być przeprowadzone za pośrednictwem sieci
VAT: deklaracje, powiadomienia	Wszystkie operacje związane z podatkiem VAT mogą być przeprowadzone za pośrednictwem sieci.
Rejestracja nowych przedsiębiorstw	Usługi rejestracji on-line. Dane przedsiębiorstw są przechowywane w Central Business Register (CVR). The 'Webreg’ Portal umożliwia również rejestrację nowych przedsiębiorstw i zmianę danych już zarejestrowanych przedsiębiorstw online.
Przekazywanie dokumentów do urzędów statystycznych	Od 2002 roku cały proces odbywa się drogą elektroniczną.
Deklaracje celne	Firmy i przedsiębiorcy mogą uzyskać dostęp do systemu deklaracji przez Internet oraz Electronic Data Interchange (EDI).
Pozwolenia związane z ochroną środowiska	Informacje i formularze zgłoszeniowe do pobrania. Możliwość wypełniania formularzy, przedkładania ich online za pomocą podpisu elektronicznego oraz dokonywanie płatności związanych z nimi.
Zamówienia publiczne	Ogólne informacje dotyczące zamówień.

Źródło: eGovernment in Denmark, January 2015,
Edition 17.0.

Duńczycy bardzo chętnie korzystają z e-usług. Odsetek osób
korzystających z tych usług w 2014 r. wynosił 84%, czyli był blisko dwukrotnie
wyższy od średniej unijnej. Warto zauważyć, że wysoki poziom tego wskaźnika
utrzymuje się już od kilku lat.

Odsetek osób korzystających z
e-usług w Danii

Źródło: eGovernment in Denmark, January 2015, Edition 17.0.

Jeśli
chodzi o elektroniczną administrację w krajach członkowskich Unii Europejskiej
większość działań skoncentrowanych jest na dostarczaniu usług administracji
centralnej, chcąc uczynić system bardziej wydajny i skuteczny. W pierwszej
dekadzie XXI w. w pierwszej kolejności kraje Wspólnoty przygotowywały usługi,
które generują dochód dla państwa. Przykładem takiej polityki są elektroniczne
systemy składania zeznań podatkowych, które są uważane za najlepszą e-usługę. Możliwość
elektronicznego rozliczenia z urzędem skarbowym została wprowadzona w 1986 r. w
Stanach Zjednoczonych. Od tej pory kraje powoli zaczęły testować e-usługę i z
czasem zaczęła ona wypierać papierowe wersje rozliczeń. W Europie pierwszym
krajem, który wprowadził e-usługę była Dania, gdzie elektroniczne rozliczanie
PIT rozpoczęto już w 1994 r. Na początku telefonicznie można było potwierdzić
przygotowane przez administrację skarbową zeznanie. W obecnej chwili proces ten
jest całkowicie zautomatyzowany. Zbierane są wszystkie informacje przy użyciu
numeru ID podatnika i przygotowywana jest deklaracja udostępniona do
weryfikacji przez zainteresowanego. Poprawność jej nadal można potwierdzić
telefonicznie, ale także za pomocą SMS lub logując się na internetowym portalu^[7].

Autor: dr Łukasz Kryśkiewicz, pracownik Ministerstwa Cyfryzacji

Źródła:

^[1]M. Baran, M. Flankowski, Przegląd systemów E-government w wybranych
krajach, „Humanisties and Social Sciences” 2014, vol. XIX, nr 21, s. 10.

^[2] M. Luterek, E-government. System informacji publicznej,
Warszawa 2010, s. 33.

^[3] M. Baran, M. Frankowski,
dz. cyt., s. 12-13.

^[4] Tamże, s. 13.

^[5] Tamże, s. 13.

^[6] H. Clausen, Rola bibliotek w integracji społeczeństwa
informacyjnego: Dania z perspektywy europejskiej, „E-Włączenie czy
E-Wyobcowanie?” 2006, nr 2, s. 83-88.

^[7] J. Papińska-Kacperek, Bariery ograniczające korzystanie z
elektronicznego rozliczania podatku PIT, „Nierówności społeczne a wzrost
gospodarczy” 2013, nr 32, s. 247-248.

Czytaj także: