Topinambur – skąd pochodzi i do czego może być wykorzystany?
Topinambur co roku odradza się samodzielnie. Latem wydaje
piękne żółte kwiaty, przez co może być potraktowany jako roślina dekoracyjna do
ogrodu. Jego bulwy słyną z wielu właściwości zdrowotnych. Nazwa topinamburu
pochodzi od indiańskiego plemienia Tupinamba, które kiedyś zamieszkiwało
Amerykę Północną. W Europie pojawił się za sprawą odkrywców Ameryki oraz
francuskich kolonizatorów. Dzięki temu, że roślina ta jest zdolna przetrwać
nawet bardzo trudne warunki, uprawiana jest na kilku kontynentach.
W Polsce topinambur przyjął nazwę zwyczajową „słonecznik
bulwiasty” oraz „słonecznik jadalny”. Jednak ze słonecznikiem jest jedynie
spokrewniony – obie rośliny należą do rodziny astrowatych. To, co łączy
słonecznik z topinamburem to również stanowisko, w jakim się najlepiej
rozwijają oba gatunki, czyli dobre nasłonecznienie. Topinambur rośnie nawet do
3,5 metra wysokości oraz kwitnie od września do listopada. W przeciwieństwie do
słonecznika, topinambur jest bardzo łatwy w uprawie, jeśli stosujemy kilka
podstawowych zasad pielęgnacji. Co ciekawe, jest bardzo odporny na mrozy – przetrwa nawet w
temperaturze do -50°C.
Jak uprawiać topinambur w ogrodzie?
Topinambur jest bardzo mało wymagającą rośliną. Może rosnąć
nawet na bardzo nieurodzajnej i piaszczystej glebie. Najlepszy jego wzrost
natomiast, osiągniemy sadząc go na glebach w klasie III. Topinambur ponadto
lubi gleby przepuszczalne, średnio zwięzłe oraz bogate w składniki pokarmowe. Z
tego względu warto nawozić go kompostem, obornikiem lub nawozami mineralnymi.
Jak natomiast podlewać tę roślinę? Topinambur potrafi
przetrwać nawet długotrwałe susze, dlatego nie musi być często podlewany. Co
więcej, nadmiar wody może mu zaszkodzić, dlatego ważne, by nie sadzić go na
terenach podmokłych i kwaśnych.
Jak i kiedy sadzić topinambur?
W Polsce topinambur należy sadzić z bulw, ponieważ nasiona
nie będą w stanie dojrzeć w naszym klimacie. Na jeden metr kwadratowy można
posadzić ok. 15 bulw sadzeniaków. Na przełomie listopada i grudnia bulwy należy
wsadzić na głębokość ok. 10-15 cm. Jeżeli zamierzamy posadzić topinambur na
wiosnę, wystarczy, że bulwy wsadzimy na głębokość 5-10 cm. Odległości pomiędzy
poszczególnymi rzędami bulw powinny wynieść 0,8-1 m, z kolei między samymi
roślinami ok. 0,5 m.
Dla lepszego i szybszego rozwoju tej rośliny, korzystniejsze
jest sadzenie jesienią, ponieważ pozwala ono na uzyskanie dodatkowo nawet 50
dni wegetacji. Co więcej, sadzenie przed zimą dobrze wpłynie także na smak
bulw.
Raz posadzony topinambur może wystarczyć na wiele lat,
ponieważ posiada zdolność do samoodnawiania. Niektórzy twierdzą nawet, że
trudniej jest się pozbyć topinamburu, niż go uprawiać. Ponadto roślina ta rozmnaża
się bardzo szybko i nie wymaga zmiany lokalizacji – może być uprawiany w jednym
miejscu nawet przez 20 lat.
Jakie właściwości i zastosowanie ma topinambur?
Do innych zalet topinamburu poza łatwą uprawą, należy jego
szerokie zastosowanie. Do tej pory wykorzystywano go jako karmę dla zwierząt
czy podłoże dla np. boczniaków. Dziś traktuje się go jako roślinę dekoracyjną i
wzbogacającą dietę człowieka.
Moda na topinambur zaczęła się we Francji, gdzie wykorzystuje
się go do sporządzania wykwintnych potraw, dzięki wyjątkowym walorom smakowym.
Prócz nich, docenia się przede wszystkich bogactwo witamin, jakie kumuluje
roślina. Należą do nich: witamina A, B2, B2, B6, C, E. Poza witaminami,
topinambur jest bogaty w mikro- i makroelementy oraz minerały, takie jak cynk,
fosfor, krzem, potas, żelazo czy wapń. Ponadto w tej roślinie znajdziemy źródła
błonnika pektynowego, aminokwasy oraz inulinę, czyli bardzo cenny składnik w
diecie diabetyków. Dzięki ostatniej cesze, topinambur wykorzystuje się także w
farmacji.
Topinambur ma także szerokie zastosowanie lecznicze i
profilaktyczne. Można go stosować do poprawy przemiany materii, w zapobieganiu
chorobom układu naczyniowego, moczowego i krwionośnego. Co więcej, właściwości
topinamburu wykazują korzystne działanie w profilaktyce przeciwnowotworowej.
Topinambur wzmacnia także układ odpornościowy i pomaga w walce z przewlekłym
przemęczeniem.
Więcej informacji na temat uprawy i zastosowania
topinamburu przeczytamy w artykułach portalu TwojOgrodek.pl.
