Przetrenowany organizm, czyli jaki?

Zespół przetrenowania to trudny do rozpoznania stan, wynikający z długotrwałej nierównowagi między obciążeniami treningowymi a regeneracją. Kluczową cechą zespołu przetrenowania jest utrzymujący się przez tygodnie lub miesiące spadek wyników sportowych mimo odpoczynku, któremu mogą towarzyszyć nieswoiste objawy fizyczne i psychiczne. 

Dążąc do konkretnych celów sylwetkowych czy sportowych, warto monitorować różne parametry związane z funkcjonowanie organizmu. Wybrane badania laboratoryjne można wykonać m.in. w ramach pakietów dostępnych w ALAB sport – więcej na ten temat przeczytasz na https://alabsport.pl/pakiety/sila-pro.

Przetrenowanie – objawy fizjologiczne

Ryzyko zaburzeń związanych z nadmiernymi obciążeniami zależy m.in. od rodzaju dyscypliny, poziomu sportowego, regeneracji, podaży energii oraz czynników psychicznych.

Zespół przetrenowania (overtraining syndrome) wiąże się z utrzymywaniem negatywnych objawów a także spadkiem wydolności sportowca przez dłuższy czas. Zdarza się, że towarzyszą mu uszkodzenia w obrębie narządu ruchu. 

Przetrenowanie objawia się:

·       złym samopoczuciem,

·       zaburzeniami snu,

·       bólami mięśni i stawów,

·       obniżeniem sprawności fizycznej,

·       utrzymującym się zmęczeniem,

·       negatywnym nastawieniem zarówno do treningów, jak i startów,

·       zwiększoną drażliwością.

Zespół przetrenowania nie ma charakterystycznego zestawu objawów, dlatego jego rozpoznanie wymaga wykluczenia innych możliwych przyczyn spadku formy i przewlekłego zmęczenia.

Stan zapalny w organizmie a przetrenowanie

W przypadku zbyt dużej intensywności podejmowanego wysiłku, który występuje przy przetrenowaniu, dochodzi do stymulowania odpowiedzi zapalnej, ogólnego przeciążenia organizmu, a także znaczącego ograniczenia efektywności procesów regeneracji powysiłkowej. Po ciężkim wysiłku stężenie niektórych markerów, w tym CRP, może przejściowo wzrosnąć. 

Jednocześnie jasno należy wskazać, że nie ma jednego konkretnego testu diagnostycznego, który umożliwiałby rozpoznanie przetrenowania. Tym samym wiele wskazuje na to, że najlepszą strategią jest systematyczne monitorowanie zmiennych powiązanych z formą sportową, zmiennych fizjologicznych, odpornościowych, biochemicznych oraz psychologicznych.

Podsumowanie

Brak równowagi między intensywnymi jednostkami a regeneracją może prowadzić do przetrenowania. Jego objawami jest m.in. spadek formy i trudności z realizowaniem jednostek treningowych, apatia, brak motywacji czy wzrost podatności na infekcje. W związku z brakiem konkretnego testu diagnostycznego umożliwiającego postawienie rozpoznania przetrenowania istotne jest monitorowanie różnych parametrów funkcjonowania sportowca, zarówno tych związanych bezpośrednio z jego formą i wydolnością, jak i tych metabolicznych, hormonalnych czy związanych z funkcjami psychologicznymi.

Bibliografia

1. Kumięga, P. Jaki wpływ ma aktywność fizyczna na stan zapalny organizmu? Dostęp: 11.07.2026

https://alabsport.pl/blog/stan-zapalny/

2. Carrard J, Rigort AC, Appenzeller-Herzog C, Colledge F, Königstein K, Hinrichs T, Schmidt-Trucksäss A. Diagnosing Overtraining Syndrome: A Scoping Review. Sports Health. 2022 Sep-Oct;14(5):665-673.

3. Armstrong, L., et al. Overtraining Syndrome as a Complex Systems Phenomenon. Frontiers in Network Physiology,  2022, vol. 1, p. 1-20.

4. Biesiada, S., Dobosiewicz, A. Diagnostyka i zasady monitorowania przetrenowania w sporcie – przegląd piśmiennictwa. Journal of Education, Health and Sport. 2017;7(8):403 414.

5. Gutowski, S. Zespół przetrenowania – przyczyny nadmiernego przeciążenia mięśni. Dostęp: 21.07.2026 https://alabsport.pl/blog/zespol-przetrenowania-przyczyny-nadmiernego-przeciazenia-miesni

6. Gutowski, S. Objawy i diagnostyka zespołu przetrenowania. Dostęp: 21.07.2026 https://alabsport.pl/blog/objawy-i-diagnostyka-zespolu-przetrenowania

Foto: Magnific
Treść: materiał partnera