Co to jest mechanizm podzielonej płatności?
Mechanizm podzielonej
płatności polega na dokonywaniu płatności przez nabywców usług lub towarów z
wykorzystaniem specjalnego komunikatu przelewu. W taki sposób przelana kwota
trafia na rachunek rozliczeniowy dostawcy, gdzie jest dzielona i ostatecznie na
rachunku tym znajduje się kwota netto, natomiast kwota podatku VAT trafia na
specjalny rachunek bankowy VAT utworzony na potrzeby split payment. Ta metoda
dokonywania płatności może być stosowana wyłącznie w transakcjach między dwoma
firmami (B2B).
Podzielona płatność nie ma zastosowania w przypadku transakcji, których jedną ze stron jest podmiot nieprowadzący działalności gospodarczej (B2C).
Kogo dotyczy obowiązkowa podzielona płatność?
Czynni podatnicy VAT
dokonujący obecnie m.in. sprzedaży stali, wraków do złomowania lub innych
towarów określonych w załączniku 11 do ustawy o VAT lub świadczący jako
podwykonawcy usługi budowlane zdefiniowane w załączniku 14 tej samej ustawy
mają obowiązek stosowania tzw. odwrotnego obciążenia, co oznacza, że obowiązek
wykazania podatku VAT z tytułu świadczonej usługi lub dostawy towarów
przechodzi na nabywcę.
Projekt znowelizowanej
ustawy o VAT uchyla jednak załączniki nr 11, 13 i 14, wprowadzając tym samym
załącznik nr 15. Oznacza to zmiany dla podatników, którzy dotychczas stosowali
odwrotne obciążenie krajowe. Obecny obowiązek stosowania odwrotnego obciążenia
zostanie zniesiony i zastąpiony obligatoryjnym stosowaniem mechanizmu
podzielonej płatności przez te podmioty.
Art. 1 ust. 10 projektu nowelizacji ustawy o VAT wprowadza art. 108a ust. 1a, zgodnie z którym: „Przy dokonywaniu płatności kwoty należności wynikającej z faktury dokumentującej transakcje określone w art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, których przedmiotem są towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy, podatnicy są obowiązani zastosować mechanizm podzielonej płatności”.
Podzielona płatność – od kiedy obowiązkowa?
Jak więc wynika z
projektu zmiany ustawy, podatnicy, którzy dotychczas stosowali krajowe odwrotne
obciążenie, będą bezwzględnie zobowiązani do dokonywania płatności z
wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności. Obowiązek stosowania
podzielonej płatności przez wskazanych przepisami przedsiębiorców ma wejść w
życie 1 września 2019 roku.
Obowiązkowy split payment – nie, gdy wartość transakcji nie przekracza
15 000 zł
Stosowanie mechanizmu
podzielonej płatności będzie obowiązkowe, ale nie dla wszystkich
przedsiębiorców. Podobnie będzie również w kwestii wartości transakcji, nie
każda transakcja z załącznika 15 wykonywana przez podatnika prowadzącego
działalność na rzecz innej firmy będzie bowiem wymagała zastosowania split
payment. Jak wynika z projektu nowelizacji ustawy oraz uzasadnienia do
projektu, przedsiębiorcy dokonujący transakcji, których wartość nie przekroczy
15 000 zł, nie będą zobligowani do stosowania mechanizmu podzielonej płatności.
Transakcje poniżej 15 000 zł będą mogły być tak jak dotychczas regulowane przez podatników tradycyjnym przelewem bankowym lub gotówką.
Taki sam limit
obowiązuje podatników, którzy dokonują płatności za faktury w formie
gotówkowej. Opłacone gotówką zakupy przekraczające wartość 15 000 zł
uniemożliwiają nabywcy ujęcie wydatku w kosztach uzyskania przychodów. Limity
są więc ze sobą zbieżne, co zostało również podkreślone w uzasadnieniu do
projektu nowelizacji ustawy: „(…)
obowiązek stosowania mechanizmu podzielonej płatności dotyczyć będzie
transakcji, które z uwagi na wartość podlegają – w myśl przepisów ustawy Prawo
przedsiębiorców – obowiązkowemu uregulowaniu przelewem bankowym. (…) Przyjęta
wartość 15 000 zł jest zbieżna z limitem transakcji wskazanym w art. 19 ustawy
z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, czyli limitem po przekroczeniu
którego przedsiębiorcy są obowiązani do dokonania płatności za daną transakcję
za pośrednictwem rachunku bankowego”.
Przykład 1.
Pani Agata prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. 2 września
2019 r. na potrzeby firmowe dokonała zakupu stali od firmy X. Wartość
transakcji wyniosła 26 000 zł. Czy pani Agata będzie zobowiązana do zapłaty za
fakturę z zastosowaniem split payment?
Tak, z projektu nowelizacji ustawy o VAT wynika, że transakcja
dotycząca zakupu stali, której wartość przekracza 15 000 zł, powoduje obowiązek
zastosowania przez nabywcę mechanizmu split payment.
Przykład 2.
Pani Ewa zakupiła na potrzeby prowadzonej działalności stal o wartości 7000
zł. Czy z uwagi na wartość transakcji nie będzie ona miała obowiązku stosowania
mechanizmu podzielonej płatności?
Nie, jeżeli wartość dokonywanej przez panią Ewę transakcji z załącznika
15 znowelizowanej ustawy o VAT (w tym przypadku zakupu stali) nie przekroczy 15
000 zł, nie ma obowiązku stosowania split payment.
Split payment to również zmiany w podatku dochodowym
Obowiązek stosowania
mechanizmu podzielonej płatności ma przyczynić się do ograniczenia wyłudzeń w
podatku VAT. To jednak nie wszystko. Zmiany mają również swoje odzwierciedlenie
w podatku dochodowym. Projekt wprowadza ograniczenie w ujmowaniu wydatków firmowych,
które powinny, a nie zostały uregulowane z wykorzystaniem split payment.
Zgodnie z projektem nowelizacji zostanie zmienione również brzmienie art. 22p ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na skutek czego do kosztów podatkowych nie zalicza się wydatków, jeżeli płatność: „(…) została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności określonym w art. 108a ust. 1a ustawy o podatku od towarów i usług – w przypadku transakcji, których przedmiotem są towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do tej ustawy”.
Jeżeli podatnik
nabędzie towar lub usługę, której wartość będzie musiał uregulować, stosując
mechanizm podzielonej płatności, ale tego nie zrobi, nie będzie mógł ująć
wydatku w kosztach firmowych. Jeżeli natomiast wydatek zostanie ujęty w
kosztach podatkowych na podstawie faktury zakupu, a zapłata zostanie dokonana w
kolejnym okresie rozliczeniowym na pośrednictwem tradycyjnego przelewu, a nie
tzw. komunikatu przelewu, to konieczne będzie skorygowanie kosztów w okresie
dokonania płatności.
Przykład 3.
Pan Sławek nabył usługę budowlaną, która była objęta obowiązkiem
zastosowania przez niego mechanizmu podzielonej płatności. Dokonał jednak
zapłaty tradycyjnym przelewem. Czy w związku z tym wydatek nie może być kosztem
firmowym?
Nie, wydatek nie będzie mógł stanowić kosztu uzyskania przychodu,
ponieważ nie został opłacony z wykorzystaniem split payment, mimo że podatnik
miał taki obowiązek.
Adnotacja „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze sprzedaży
Zgodnie z
projektowanym brzmieniem art. 106e ust. 1 pkt 18 znowelizowanej ustawy
podatnik, który dokonuje transakcji wymienionej w załączniku 15 do ustawy,
której wartość przekracza 15 000 zł, jest zobowiązany zamieścić na fakturze
sprzedaży adnotację „mechanizm podzielonej płatności”. Podatnik, który
dotychczas stosował adnotację „odwrotne obciążenie” np. przy usługach
budowlanych, po wejściu w życie przepisów będzie zobowiązany ująć na fakturze
adnotację „mechanizm podzielonej płatności”.
Podsumowując, projekt
nowelizacji ustawy o VAT to liczne zmiany na gruncie podatku od towarów i
usług, jak również podatku dochodowego, które czekają podatników we wrześniu
2019 roku. Obligatoryjny split payment to nowe obowiązki i ograniczenia dla
przedsiębiorców. Jedno jest jednak pewne, nowe rozwiązania mają przyczynić się
w jeszcze większym stopniu do poprawy sytuacji polskiej gospodarki finansowej.
Autor: Sandra Maj – ekspert wFirma.pl
