W skrócie:

• TSUE: WIBOR nie jest automatycznie klauzulą abuzywną
• Sądy krajowe zachowują prawo do badania umów kredytowych
• Kluczowy jest standard przejrzystości informacji od banku
• Do września 2025 r. wpłynęło ponad 5 tys. pozwów WIBOR-owych

Co dokładnie orzekł Trybunał w sprawie C-471/24

TSUE stwierdził, że warunek umowny przewidujący oprocentowanie zmienne oparte na WIBOR podlega dyrektywie konsumenckiej 93/13. Przepisy krajowe nie przewidują obowiązkowego stosowania tego wskaźnika - mimo jego powszechności w kredytach złotowych. Oznacza to, że sądy mogą badać takie klauzule pod kątem uczciwości.

Jednocześnie Trybunał podkreślił, że sama konstrukcja wskaźnika referencyjnego nie stanowi klauzuli abuzywnej.

• Jak wyjaśnia Prawo.pl, ani rozporządzenie BMR, ani ustawa o kredycie hipotecznym nie stanowią przeszkody do oceny umów pod kątem dyrektywy konsumenckiej.

"Wyrok nie ogranicza konsumentom prawa do dochodzenia roszczeń przed sądem ani nie zamyka drogi do kwestionowania postanowień umownych" - mówi Robert Piskor, adwokat, Partner Zarządzający w Kancelarii Hantke&Piskor.

Ile spraw WIBOR-owych toczy się w polskich sądach

Skala sporów rośnie, choć pozostaje marginalna wobec całego rynku. Od początku 2024 r. do końca września 2025 r. do sądów trafiło 5090 spraw dotyczących umów ze zmiennym oprocentowaniem opartym na WIBOR. W samym 2024 r. zarejestrowano 1941 pozwów, a w pierwszych trzech kwartałach 2025 r. już 3149 - wzrost o 62 proc.

Dla porównania: kredyty mieszkaniowe oparte na WIBOR obejmują około 1,6 mln umów o wartości 305,6 mld zł, a kredyty konsumpcyjne 2,2 mln umów na 28,8 mld zł. Liczba spraw sądowych stanowi ułamek promila aktywnych umów.

• Czytaj także: Złotowe kredyty hipoteczne z WIBOR pod lupą sądów

Na co zwrócić uwagę przy ocenie własnej umowy

TSUE wskazał konkretne kryteria, które sądy powinny brać pod uwagę przy ocenie uczciwości klauzul WIBOR-owych:

• Czy bank poinformował o podmiocie wyznaczającym WIBOR (GPW Benchmark S.A.)
• Czy przedstawiono zmienność wskaźnika i jej wpływ na ratę
• Czy kredytobiorca mógł ocenić konsekwencje finansowe umowy
• Czy informacje były jasne i zrozumiałe w momencie podpisania

Istotne jest również rozróżnienie umów zawieranych przed wejściem w życie rozporządzenia BMR (2018 r.) i po nim. Starsze kontrakty powstawały bez unijnego nadzoru nad wskaźnikami - co może stanowić argument w postępowaniach sądowych.

Warto zapamiętać

• Wyrok TSUE nie unieważnia kredytów z WIBOR - umowy pozostają ważne
• Sądy mogą badać przejrzystość informacji, nie sam mechanizm wskaźnika
• Kluczowe znaczenie ma jakość informacji przekazanych przy podpisaniu umowy
• Umowy sprzed 2018 r. mogą podlegać surowszej ocenie ze względu na brak regulacji BMR

Źródło: Kancelaria Hantke&Piskor, Prawo.pl, TSUE (C-471/24)

Foto: Freepik