Freedom.gov do obchodzenia europejskich blokad

Z doniesień Reutersa wynika, że Departament Stanu USA rozwija internetowy portal, który ma pozwalać „zobaczyć” treści zablokowane przez rządy w Europie i innych regionach świata. Serwis ma działać pod adresem freedom.gov, a jego start planowano przy okazji Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa (luty 2026 r.), lecz prezentacja miała się nie odbyć w pierwotnym terminie.

Najbardziej kontrowersyjny element to pomysł dołączenia funkcji VPN (wirtualnej sieci prywatnej), która mogłaby „udawać”, że ruch użytkownika pochodzi z USA. Według jednego ze źródeł Reutersa aktywność użytkowników w portalu nie miałaby być śledzona (jacyś naiwni są w okolicy?).

Ilustracja: Gemini

Rzecznik Departamentu Stanu przekazał agencji, że rząd USA nie prowadzi programu omijania cenzury „specyficznego dla Europy”, ale potwierdził, że „cyfrowa wolność” oraz technologie prywatności i obchodzenia cenzury – w tym VPN – są priorytetem.

Rządowa domena i zaplecze „design studio”

Reuters podał, że domena freedom.gov została zarejestrowana 12 stycznia w federalnym rejestrze .gov (get.gov). W samym rejestrze domen .gov (udostępnianym jako raport API) freedom.gov widnieje jako domena federalna przypisana do administracji w strukturach wykonawczych.

Podczas analizy dziennikarzy Reutersa strona miała wyświetlać logo National Design Studio i hasło „fly, eagle, fly” wraz z formularzem logowania. National Design Studio ma własną stronę w domenie .gov i deklaruje, że prowadzi inicjatywę „America by Design”, której celem jest poprawa doświadczeń użytkowników na stronach rządowych. 

DSA, "nielegalne treści" i egzekucja prawa vs pieniądze bógtechów

Krótko mówiąc, Unia Europejska nie tylko „prosi” już o moderację, ale coraz częściej buduje system egzekwowania prawa w internecie. W DSA oraz krajowych implementacjach i decyzjach administracyjnych chodzi m.in. o szybką reakcję na treści uznane za nielegalne (np. mowa nienawiści, treści terrorystyczne, wybrane typy dezinformacji).

Zdaniem administracji Donalda Trumpa europejskie regulacje tłumią w ten sposób ekspresję (szczególnie po prawej stronie sceny politycznej). Stąd coraz bardziej jawne zachęty do obchodzenia regulacji UE.

Jeśli freedom.gov rzeczywiście będzie podawać w Europie to, co europejskie organy i sądy kazały usuwać lub blokować, a do tego doda warstwę „udawanej” lokalizacji w USA, skutkiem może być nowa fala napięć transatlantyckich: od pytań o legalność po spór o to, czy państwo spoza UE powinno aktywnie ułatwiać obchodzenie unijnego prawa.

A jeśli politycy USA zaczynają podnosić głos, to nie chodzi na pewno o demokrację, czy wolność słowa - w tle są po prostu pieniądze i platformy. Zaostrzenie walki z nielegalnymi treściami uderza bowiem w modele biznesowe, bo kontrowersyjne materiały silnie „dowożą” zasięgi i reklamę, a dzięki coraz doskonalszym algorytmom można dzięki nimi jeszcze bardziej polaryzować i manipulować użytkownikami.

Szczególnie dobrze widać to w największych amerykańskich mediach społecznościowych, które ze społecznym charakterem mają coraz mniej wspólnego. Dlatego temat moderacji treści to dla nich "atomowe" zagrożenie odcięcia setek milionów użytkowników od "operacji wpływu", a nie tylko techniczna procedura. 

Co wiemy na dziś

Co robić, gdy freedom.gov pojawi się w sieci? 

1. Sprawdź, czy obejście blokady jest karalne w twoim kraju jak konsumpcja tych treści będzie traktowana przez prawo.
2. Nie zakładaj anonimowości - „brak śledzenia” to najczęściej obietnica bez pokrycia, a nie gwarancja.
3. Podchodź z dystansem - treści „zakazane” to często materiały szkodliwe.
4. W firmie uaktualnij polityki compliance i szkolenia z DSA.
5. Monitoruj komunikaty regulatorów i dostawców usług internetowych.

Jeśli zarządzasz treściami (media, social, UGC, reklama), traktuj ten temat jak kolejny punkt zapalny w sporze o moderację.

A jeśli jesteś zwykłym użytkownikiem – pamiętaj, że „dostęp” nie oznacza „bez konsekwencji”, szczególnie gdy mowa o materiałach uznawanych za nielegalne.

Warto pamiętać, że "Dziki Zachód" wcale nie wziął swojej dzikości z pióropuszy i prerii, tylko z bezkarności białych osadników, którzy mieli rewolwer, pieniądze i narrację - i potrafili przykryć brutalność schludnym strojem oraz słowem "cywilizacja". Spór nie kończył się tam argumentem, tylko ołowiem, a reguły działały tylko wtedy, gdy pasowały białemu najeźdzcy. Dlatego kiedy dziś spadkobiercy tej wygodnej legendy próbują sprzedawać reszcie świata „uniwersalne zasady” i moralne wykłady, w tle słychać raczej echo starego mechanizmu: my możemy więcej, bo mamy nad wami siłową i finansową przewagę.

Warto zapamiętać

• freedom.gov ma umożliwiać dostęp do treści blokowanych w UE.
• Rozważana jest warstwa VPN i brak śledzenia aktywności użytkowników.
• Domena widnieje w rejestrze .gov, a strona ma mieć branding National Design Studio. 

Temat freedom.gov w pytaniach i odpowiedziach

Czym jest freedom.gov i kto za tym stoi?

Według Reutersa portal przygotowuje Departament Stanu USA, a projekt ma być powiązany z zespołem ds. dyplomacji publicznej. Domena freedom.gov jest zarejestrowana jako domena federalna .gov. 

Czy freedom.gov będzie omijał unijne blokady przez VPN?

Reuters podaje, że urzędnicy rozważali dodanie funkcji VPN, by ruch wyglądał na pochodzący z USA. To na dziś element opisywany jako koncepcja, nie oficjalna specyfikacja produktu. 

Czy korzystanie z takiego portalu może naruszać prawo w UE?

Może – zależy od kraju i rodzaju treści. W części państw samo obchodzenie blokady może być naruszeniem prawa lub decyzji administracyjnej, a dostęp do materiałów terrorystycznych czy nienawistnych bywa osobno penalizowany.

Czy portal daje coś, czego nie daje zwykły VPN?

Reuters zwraca uwagę, że nie jest jasne, jaką przewagę miałby rządowy portal nad komercyjnymi usługami VPN. Możliwą „przewagą” mogłaby być integracja treści i narzędzi w jednym miejscu – ale to nadal hipoteza.