Informacja o tym, że kontrahent, pracodawca lub dłużnik jest w restrukturyzacji, wywołuje różne reakcje – od niepokoju po ulgę, w zależności od tego, po której stronie stołu się siedzi. Tymczasem samo sformułowanie „firma jest w restrukturyzacji" nie mówi wiele bez kontekstu. Czym dokładnie jest restrukturyzacja, co oznacza dla samej firmy i dla jej otoczenia – wierzycieli, pracowników i kontrahentów?

Restrukturyzacja to postępowanie sądowe, nie stan faktyczny

Pierwsza ważna rzecz: restrukturyzacja firmy to formalne postępowanie prawne, nie potoczne określenie na „trudną sytuację finansową". Firma jest w restrukturyzacji wtedy, gdy sąd wydał postanowienie o otwarciu jednego z czterech trybów postępowania restrukturyzacyjnego przewidzianych w ustawie Prawo restrukturyzacyjne – albo gdy zostało opublikowane obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne. Przedsiębiorca przeżywający trudności finansowe, który nie złożył wniosku restrukturyzacyjnego, nie jest „w restrukturyzacji" w sensie prawnym – choćby wdrożył wewnętrzne działania naprawcze. Restrukturyzacja w rozumieniu przepisów zaczyna się od formalnego aktu sądowego lub obwieszczenia i wiąże się z konkretnymi skutkami prawnymi dla wszystkich zainteresowanych stron.

Cel postępowania – ratowanie firmy, nie jej likwidacja

Restrukturyzacja firmy różni się fundamentalnie od upadłości. Celem upadłości jest zaspokojenie wierzycieli przez spieniężenie majątku dłużnika i zakończenie działalności. Celem restrukturyzacji jest zawarcie układu z wierzycielami i zachowanie przedsiębiorstwa jako działającego podmiotu gospodarczego.

Firma w restrukturyzacji nadal prowadzi działalność, realizuje zamówienia, wypłaca wynagrodzenia i obsługuje bieżące zobowiązania. Postępowanie restrukturyzacyjne daje jej czas i ochronę prawną potrzebną do wypracowania porozumienia z wierzycielami – bez presji egzekucji komorniczej i bez konieczności natychmiastowej spłaty wszystkich długów.

Co dzieje się wewnątrz firmy

Po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego w firmie pojawia się nowy podmiot: nadzorca sądowy lub zarządca, w zależności od trybu postępowania. Jego rolą jest nadzór nad działalnością dłużnika, weryfikacja spisu wierzytelności i czuwanie nad prawidłowym przebiegiem postępowania.

W większości trybów restrukturyzacji firma zachowuje zarząd własny – oznacza to, że dotychczasowy właściciel lub zarząd nadal kieruje przedsiębiorstwem, ale część czynności wymaga zgody nadzorcy. Wyjątkiem jest postępowanie sanacyjne, w którym zarząd może zostać zastąpiony przez zarządcę – osobę posiadającą licencję kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego, która przejmuje kontrolę nad majątkiem i działalnością firmy w celu przeprowadzenia głębokiej restrukturyzacji.

Co oznacza restrukturyzacja dla wierzycieli

Dla wierzycieli otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego oznacza przede wszystkim zawieszenie egzekucji komorniczych i zakaz wszczynania nowych. Wierzytelności objęte układem nie mogą być dochodzone w drodze przymusu – wierzyciel musi zgłosić swoją wierzytelność do spisu i uczestniczyć w głosowaniu nad układem.

To nie oznacza utraty należności. Układ przewiduje spłatę zobowiązań – zwykle rozłożoną w czasie, często z częściowym umorzeniem odsetek lub części kapitału. Wierzyciel, który zagłosuje za układem, ma większe szanse na odzyskanie środków niż w postępowaniu upadłościowym, gdzie kolejka do zaspokojenia jest długa, a majątek dłużnika często nie wystarczy dla wszystkich.

Co oznacza restrukturyzacja dla pracowników

Pracownicy firmy będącej w restrukturyzacji zachowują zatrudnienie i prawo do bieżącego wynagrodzenia. Pensje wypłacane po otwarciu postępowania nie wchodzą do układu – muszą być regulowane terminowo niezależnie od toczącego się postępowania.

Zaległe wynagrodzenia sprzed otwarcia postępowania mogą natomiast zostać objęte układem, co oznacza ich spłatę w ratach. Pracownicy mają prawo zgłosić te wierzytelności i uczestniczyć w głosowaniu nad układem na równi z innymi wierzycielami.

Co oznacza restrukturyzacja dla kontrahentów

Kontrahenci firmy będącej w restrukturyzacji mogą kontynuować współpracę na dotychczasowych zasadach. Bieżące faktury powinny być regulowane na bieżąco – zobowiązania powstałe po otwarciu postępowania są traktowane jako koszty bieżącej działalności i nie wchodzą do układu.

Warto jednak sprawdzić, czy zawarte umowy nie zawierają klauzul automatycznego rozwiązania w przypadku otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Przepisy prawa restrukturyzacyjnego ograniczają skuteczność takich klauzul w odniesieniu do niektórych rodzajów umów, ale ich analiza przez prawnika lub kwalifikowanego doradcę restrukturyzacyjnego przed podjęciem decyzji o kontynuacji lub zerwaniu współpracy jest w takim przypadku uzasadniona.

Firma w restrukturyzacji to podmiot, który formalnie wszedł w sądowe postępowanie naprawcze – nadal działa, nadal zatrudnia pracowników i realizuje zlecenia, ale robi to pod nadzorem i z ochroną prawną przed egzekucją. Restrukturyzacja nie jest synonimem upadku – jest narzędziem, które przy właściwym wykorzystaniu pozwala firmie wyjść z kryzysu i kontynuować działalność na zdrowych fundamentach.

Foto: Pixabay
Treść: materiał partnera