W skrócie:

• 1,4 mln dzieci 7-12 lat w Polsce ma konta w social mediach
• 500 tys. dzieci spędza na TikToku ponad godzinę dziennie
• MEN przygotowuje projekt ustawy z limitem 15 lat
• Australia jako pierwsza zakazała dostępu poniżej 16 lat
• Francja wprowadzi zakaz od września 2026

Obecne przepisy nie działają - dzieci omijają zakaz 13 lat

Raport "Internet dzieci 2025" przygotowany przez Gemius/PBI ujawnia skalę problemu:  

• ponad 1,4 mln dzieci w wieku 7-12 lat regularnie korzysta z platform społecznościowych i komunikatorów.

To pokazuje, że obecny limit 13 lat wynikający z przepisów RODO nie jest egzekwowany. Kilkaset tysięcy uczniów w wieku 7-9 lat ma konta na TikToku, Messengerze i WhatsAppie.

Według badania NASK "Nastolatki 3.0" z września 2025 roku, co czwarty nastolatek posiada od pięciu do ośmiu kont w social mediach, a 36 proc. - więcej niż osiem.

• Średni czas spędzany przez młodzież w wieku 15-18 lat w mediach społecznościowych wynosi ponad 2 godziny dziennie, a w komunikatorach - 40 minut.

"Obecnie w Polsce dostęp do mediów społecznościowych jest możliwy od 13. roku życia. Czy ten wiek powinien być podniesiony? Jak najbardziej. Młodzi ludzie nie są zawsze gotowi do tego, żeby radzić sobie z trudnymi sytuacjami" - mówi Agata Łuczyńska, prezeska Fundacji Szkoła z Klasą.

Problem w tym, że weryfikacja wieku przez platformy jest symboliczna. Rodzice często sami zakładają dzieciom konta, a reklamy są targetowane również do najmłodszych grup wiekowych.

Polska idzie śladem Australii - projekt ustawy do końca lutego

Klub Koalicji Obywatelskiej ma przedstawić do końca lutego 2026 projekt ustawy ograniczającej dostęp do mediów społecznościowych dla osób poniżej 15 lat. To inicjatywa minister edukacji Barbary Nowackiej i posła Romana Giertycha. Szczegóły dotyczące kar dla platform, które nie wywiążą się z obowiązku weryfikacji wieku, będą przedmiotem dalszych prac. Proces legislacyjny może potrwać około pół roku, z co najmniej rocznym vacatio legis.

Polska wzoruje się na Australii, która w grudniu 2025 jako pierwsza na świecie wprowadziła zakaz korzystania z mediów społecznościowych dla osób poniżej 16 lat.

• Odpowiedzialność za weryfikację wieku ponoszą platformy - TikTok, Snapchat, Instagram, Facebook - pod groźbą wysokich kar finansowych.

Francja poszła podobną drogą. W styczniu 2026 Zgromadzenie Narodowe zatwierdziło projekt ustawy zakazującej dostępu poniżej 15 lat, który ma wejść w życie we wrześniu wraz z początkiem roku szkolnego. Podobne rozwiązania rozważają Dania, Słowenia, Grecja i Szwecja.

Wykluczenie społeczne kontra bezpieczeństwo - dylemat rodziców

Eksperci zwracają uwagę na paradoks: brak dostępu do komunikatorów i grup klasowych online może prowadzić do wykluczenia społecznego dziecka.

• Szkoły często zakładają grupy na WhatsAppie czy Messengerze do kontaktu z uczniami i rodzicami.

To zmusza rodziców do wcześniejszego udostępnienia dzieciom smartfonów.

"To jest problem, o którym musimy rozmawiać, bo im więcej osób daje dostęp, tym większe jest przyzwolenie. Szkoły często dla wygody zakładają grupy whatsappowe czy messengerowe. Nie wynika to ze złej woli, tylko z tego, że nie mamy innych alternatywnych, wygodniejszych metod" - tłumaczy Agata Łuczyńska.

Tymczasem prawie połowa polskich nastolatków doświadczyła agresji w internecie, a 39 proc. z nich nie powiedziało o tym nikomu. Dane NASK pokazują, że 49 proc. nastolatków doświadczyło agresji słownej online, 19 proc. było poniżanych, a 14 proc. zastraszanych.

Skuteczność nowych przepisów pod znakiem zapytania

Agata Łuczyńska ostrzega, że sama zmiana przepisów nie wystarczy.

"Australia do tego projektu przygotowywała się przez wiele lat, także pod kątem regulacji i wdrożenia rozwiązań instytucjonalnych. W Polsce jest to zrobione bardzo szybko i uważam, że na poziomie skutków nie będzie to miało takiej samej siły rażenia" - ocenia.

Kluczowe wyzwania to:

• Brak skutecznych mechanizmów weryfikacji wieku
• Niewystarczające sankcje dla platform
• Brak alternatywnych narzędzi komunikacji dla szkół
• Niskie kompetencje cyfrowe rodziców i nauczycieli

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę w programie Domowe Zasady Ekranowe rekomenduje, aby dzieci nie korzystały z mediów społecznościowych przed 15 rokiem życia. Intensywne korzystanie z platform może się wiązać z podwyższonym ryzykiem lęku, depresji, obniżonej samooceny oraz zaburzeń snu.

Warto zapamiętać

• Obecny zakaz 13 lat nie jest egzekwowany - potrzebne są realne mechanizmy weryfikacji wieku przez platformy
• Sama zmiana przepisów bez edukacji cyfrowej rodziców, nauczycieli i dzieci nie przyniesie efektów
• Szkoły potrzebują alternatywnych narzędzi komunikacji, które nie wymagają kont w social mediach
• Kluczowa jest systemowa współpraca Ministerstw Cyfryzacji i Edukacji Narodowej w egzekwowaniu przepisów

Źródło: Newseria, Gemius/PBI, NASK, Fundacja Szkoła z Klasą, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę

Foto: Freepik