W skrócie:

• Szara strefa to 15 proc. rynku pożyczek pozabankowych
• 77 proc. wniosków pożyczkowych odrzucanych w 2025 roku
• 2,8 mln potrzeb pożyczkowych bez legalnego finansowania w 2024
• 73 proc. osób z potrzebami zdrowotnymi gotowych szukać nielegalnych źródeł
• Zadłużenie gospodarstw domowych w Polsce: 22,5 proc. PKB vs 51 proc. średnia UE

Rekordowy poziom odrzuceń wniosków pożyczkowych

W pierwszej połowie 2025 roku aż 77 proc. wniosków pożyczkowych złożonych do instytucji pozabankowych spotkało się z odmową. Co więcej, 59 proc. wnioskodawców nie otrzymało finansowania w żadnej legalnie działającej firmie pożyczkowej - wynika z raportu Warsaw Enterprise Institute "Szara strefa w Polsce. Rynek pożyczek pozabankowych".

Dane WEI pokazują, że w 2024 roku niemal 2,8 mln potrzeb pożyczkowych pozostało bez legalnego finansowania. Udział nowych klientów w sektorze spadł do zaledwie 8,5 proc., mimo że łączna wartość udzielonych pożyczek wzrosła w ciągu dwóch lat o 34 proc.

Według danych Związku Przedsiębiorstw Finansowych, w grudniu 2024 roku wskaźnik odrzuceń utrzymał się na poziomie 77 proc., co potwierdza trwałość tego trendu.

Restrykcyjne regulacje wypychają klientów do szarej strefy

Autorzy raportu wskazują na sztywne limity kosztów pozaodsetkowych jako główną przyczynę rozrostu nielegalnego rynku. Maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów pożyczki nie może przekraczać 25 proc. całkowitej kwoty pożyczki, a w całym okresie spłaty - 25 proc. kwoty pożyczki.

"Państwo, zamiast realnie chronić konsumentów, wypycha ich poza legalny rynek. Tam nie obowiązują ani limity kosztów, ani standardy windykacyjne, ani jakiekolwiek gwarancje prawne" - mówi Piotr Palutkiewicz, wiceprezes Warsaw Enterprise Institute.

Raport zwraca uwagę na paradoks polskiego rynku finansowego. Mimo relatywnie niskiego zadłużenia gospodarstw domowych - 22,5 proc. PKB wobec ponad 51 proc. średniej unijnej - dostęp do legalnego finansowania konsumenckiego systematycznie się pogarsza. Według danych NBP, zadłużenie sektora gospodarstw domowych w lipcu 2024 roku wyniosło 791,5 mld zł.

Potrzeby zdrowotne kierują do nielegalnych pożyczkodawców

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące motywacji konsumentów. Aż 73 proc. osób poszukujących finansowania na potrzeby zdrowotne deklaruje gotowość skorzystania z szarej strefy w przypadku odmowy przez legalne instytucje.

Podobnie wysoka skłonność dotyczy bieżących zobowiązań i potrzeb bliskich.

Warto zapamiętać

• Co szósta pożyczka w Polsce udzielana jest poza systemem prawnym, bez ochrony konsumenta
• Wysokie odrzucenia wniosków wynikają z restrykcyjnych regulacji, ale chronią też przed nadmiernym zadłużeniem
• Polacy mają relatywnie niskie zadłużenie w porównaniu do średniej UE, mimo trudności w dostępie do kredytów
• Szara strefa oznacza brak podatków dla budżetu państwa i zero gwarancji prawnych dla pożyczkobiorców

Źródło: Warsaw Enterprise Institute, NBP, Związek Przedsiębiorstw Finansowych

Foto: Istock, treść: materiał partnera