W skrócie:

• Zmiany obowiązują od 1 stycznia 2026
• Wielka litera w nazwach mieszkańców miast
• Nowe zasady pisowni nazw lokali
• Łączna pisownia cząstek niby-, quasi-
• Okres przejściowy do 2031 roku
• Nowy słownik ortograficzny do końca 2026

Dlaczego wprowadzono zmiany w ortografii?

Reforma ortografii ma na celu uproszczenie systemu i wyeliminowanie niekonsekwencji w polskiej pisowni. Rada Języka Polskiego jest jedynym organem uprawnionym na mocy Ustawy o języku polskim do kodyfikowania normy ortograficznej i interpunkcyjnej. Zmiany ogłoszono 10 maja 2024 roku z kilkunastomiesięczną karencją.

Według prof. Danuty Krzyżyk z Zespołu ds. Reformy Ortografii RJP, społeczeństwo i język się zmieniają, używamy innego słownictwa i mamy nowe połączenia wyrazowe.

• Reforma ma uspójnić przepisy ortograficzne i ułatwić ich nauczenie oraz stosowanie w praktyce przez wszystkich piszących po polsku.

Jakie konkretne zmiany wejdą w życie?

• Nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi będą pisane wielką literą - np. Łęczyczanin, Chochołowianin zamiast dotychczasowych łęczyczanin, chochołowianin.

• Wielka litera obowiązuje również w wyrazie stojącym na początku nazwy obiektu w przestrzeni publicznej.

• Nowe zasady dotyczą pisowni nazw ulic i obiektów: ulica Józefa Piłsudskiego (bez zmian), ale Aleja Róż, Brama Warszawska (wielka litera w słowach aleja, brama, bulwar).

• Wszystkie człony w wielowyrazowych nazwach lokali usługowych i gastronomicznych będą pisane wielką literą, oprócz przyimków i spójników - np. Karczma Słupska, Kawiarnia Literacka, Księgarnia Naukowa.

Jak będą wyglądać cząstki niby- i quasi-?

RJP wprowadziła jednolitą łączną pisownię cząstek niby-, quasi- z wyrazami zapisywanymi małą literą.

• Oznacza to, że będziemy pisać nibyartysta, nibygotyk, nibyludowy, quasiopiekun zamiast dotychczasowych form z łącznikiem lub pisowni rozdzielnej.

Ta zmiana ma na celu ujednolicenie zasad i wyeliminowanie wątpliwości dotyczących pisowni tych popularnych w języku polskim konstrukcji. Dotyczy to wyłącznie wyrazów zapisywanych małą literą - w przypadku nazw własnych zasady mogą być inne.

Szerszy kontekst zmian ortograficznych

Według Rady Języka Polskiego, od pierwszego stycznia 2026 roku będzie obowiązywać jedna wykładnia polskiej ortografii. Centralna Komisja Egzaminacyjna zastosuje pięcioletni okres przejściowy, podczas którego będą akceptowane zarówno stare, jak i nowe zasady pisowni.

Warto zapamiętać:

• Zmiany wejdą w życie 1 stycznia 2026 roku
• Nie trzeba wymieniać tabliczek informacyjnych na urzędach
• Okres przejściowy w egzaminach potrwa do 2031 roku
• Nowy słownik ortograficzny pojawi się do końca 2026
• Bezpłatny mały słownik jest już dostępny na stronach PAN

Rada Języka Polskiego przygotowuje kompleksowy słownik ortograficzny zawierający około 100 tysięcy haseł, który ma zostać opublikowany do końca 2026 roku. Słownik będzie dostępny w trzech wersjach: drukowanej, elektronicznej oraz mobilnej, wszystkie bezpłatnie.

„Słownik powstanie w trzech wersjach: drukowanej, w wersji elektronicznej oraz w wersji mobilnej. To będzie słownik, który będzie miał gwarancję Rady Języka Polskiego i będzie obrazował zasady ortograficzne języka polskiego” - wyjaśnia prof. Piotr Żmigrodzki, przewodniczący Zespołu ds. Reformy Ortografii RJP.

Zobacz nowy spis zasad ortograficznych języka polskiego od 2026 r. >>

Źródło: PAP MediaRoom