W skrócie:

• 176 gmin wprowadziło nocną prohibicję do lutego 2025
• Warszawa, Gdańsk, Kraków mają limity koncesji na wyczerpaniu
• 400 małych sklepów nocnych w stolicy zagrożonych upadkiem
• Zakaz na stacjach może uwolnić 7900 koncesji jednym ruchem
• Spożycie alkoholu spadło do 8,8 l na mieszkańca w 2024

Limity koncesji blokują rozwój sieci - małe sklepy tracą przewagę

W Polsce liczba punktów sprzedaży alkoholu jest sztywno limitowana przez gminy. Gdy limit zostaje osiągnięty, nowy punkt może powstać tylko w miejsce zamkniętego.

• Według danych z listopada 2025, w Gdańsku przy limicie 2500 zezwoleń wydano już 2443.
• We Wrocławiu na 3375 możliwych aktywnych jest 3199.
• W Warszawie, przy limicie 9480, funkcjonuje 8783 punkty.

Dla około 400 małych sklepów nocnych w stolicy jedyną przewagą konkurencyjną są późne godziny otwarcia. Nocna prohibicja odbiera im tę przewagę, drastycznie obniżając rentowność. Jak wskazuje Portal Samorządowy, w latach 2018-2024 zakaz wprowadzono w 176 gminach, z czego 9 go uchyliło.

- W sytuacji, gdy limity w kluczowych miastach są na wyczerpaniu, jedynym sposobem rozwoju dużych sieci jest przejęcie zasobów po słabszych graczach - wskazuje Piotr Palutkiewicz, wiceprezes WEI.

Stacje paliw i szara strefa - kto zyska na zakazie

Ministerstwo Zdrowia pracuje nad całkowitym zakazem sprzedaży alkoholu na stacjach benzynowych. W Polsce działa około 8 tys. stacji, z czego 5,5 tys. posiada koncesję na alkohol. Zakaz może uwolnić nawet 7900 zezwoleń, które - jak pokazuje mechanizm rynkowy - trafią do dużych sieci handlowych.

Według danych KCPU, spożycie alkoholu w Polsce systematycznie spada: z 9,73 l czystego alkoholu na mieszkańca w 2021 do 8,8 l w 2024. Spadek konsumpcji piwa był szczególnie wyraźny - z 40 mln hl w 2018 do 30,6 mln hl w 2023.

Doświadczenia innych krajów nie potwierdzają, by kanał sprzedaży wpływał na całkowitą konsumpcję. Całkowity zakaz na stacjach obowiązuje w Szwecji, Holandii i na Litwie, nocne ograniczenia we Francji (18:00-8:00) i Portugalii (21:00-6:00). Polska Izba Paliw Płynnych ostrzega, że zakaz może zmusić stacje do podniesienia cen paliw, by zrekompensować straty.

Żabka, Duży Ben, Stokrotka - wyścig po koncesje

Grupa Żabka planuje otworzyć ponad 1300 nowych sklepów w 2025, dążąc do 16 tys. placówek do 2028. Duży Ben (Grupa Eurocash) celuje w 1000 sklepów, Stokrotka rozwija formaty osiedlowe Express. Przy wyczerpanych limitach koncesji jedyną drogą rozwoju jest przejmowanie zezwoleń po upadających podmiotach - przekonuje Warsaw Enterprise Institute.

Badania skuteczności nocnych zakazów przynoszą mieszane wyniki. W Krakowie, gdzie prohibicja obowiązuje od północy do 5:30, odnotowano spadek interwencji policji o 47 proc. w godzinach zakazu. Jednak, jak podają analitycy WEI, spadki występowały także w dzień, gdy zakaz nie obowiązywał.

• Metaanaliza badań z całego świata wykazała, że ograniczenia dostępności alkoholu mogą zmniejszyć liczbę wypadków drogowych o 17 proc.

• Sondaż IBRiS pokazał, że 68 proc. Polaków popiera nocną prohibicję, w tym 40 proc. zdecydowanie.

Warto zapamiętać

• Nocna prohibicja może zlikwidować setki małych sklepów, uwalniając koncesje dla dużych sieci
• Zakaz na stacjach paliw to potencjalnie 7900 koncesji do przejęcia przez handel detaliczny
• Spożycie alkoholu w Polsce spada od 2018 bez drastycznych zakazów
• Skuteczność nocnych ograniczeń w redukcji problemów społecznych pozostaje dyskusyjna

Źródło: Warsaw Enterprise Institute, Portal Samorządowy, Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, Infor.pl

Foto: Shutterstock, treść: materiał partnera