Rozwój sztucznej inteligencji sprawił, że oszuści mogą przygotowywać poprawne językowo scenariusze, automatycznie reagować na pytania, prowadzić rozmowy w wielu językach, a nawet naśladować głos konkretnej osoby. Jeżeli połączy się to ze spoofingiem, czyli podmianą numeru widocznego na ekranie telefonu, powstaje oszustwo, które może wyglądać wyjątkowo wiarygodnie.

Samo usłyszenie znajomego głosu lub zobaczenie numeru banku nie daje już pewności, że rozmówca rzeczywiście jest tym, za kogo się podaje.

Oszust nie musi już brzmieć podejrzanie

Oszustwa telefoniczne, określane jako vishing, nadal opierają się przede wszystkim na socjotechnice. Sztuczna inteligencja nie zmienia celu takiego ataku. Nadal chodzi o wyłudzenie danych, pieniędzy, kodu autoryzacyjnego lub nakłonienie ofiary do zainstalowania określonego programu. Zmienia jednak jakość i skalę działania.

Modele językowe pozwalają szybko tworzyć przekonujące scenariusze rozmów. System może również dostosowywać odpowiedzi do tego, co mówi ofiara. Rozmowa nie musi więc przypominać automatu odczytującego nagrany wcześniej komunikat.

Klonowanie głosu zwiększa wiarygodność oszustwa

Jednym z najbardziej niepokojących zastosowań AI jest klonowanie głosu. Na podstawie próbki nagrania można wygenerować nowe wypowiedzi przypominające głos wybranej osoby.

Materiał źródłowy może pochodzić z filmu opublikowanego w mediach społecznościowych, podcastu, transmisji internetowej, nagrania ze spotkania albo wiadomości głosowej.

Przestępca może następnie zadzwonić do rodzica, dziadka, współpracownika lub pracownika działu finansowego i powiedzieć:

• Miałem wypadek i pilnie potrzebuję pieniędzy
• Zgubiłam telefon, dlatego dzwonię z innego numeru
• Musimy natychmiast zatwierdzić przelew dla kontrahenta

Całą rozmowę może prowadzić automat

Klonowanie głosu to tylko jeden z elementów zagrożenia. Sztuczna inteligencja może zostać połączona z systemem rozpoznawania mowy, automatyczną telefonią oraz danymi z wycieków i mediów społecznościowych. Taki system może:

• wykonywać dużą liczbę połączeń,
• rozpoznawać odpowiedzi rozmówcy,
• generować kolejne pytania,
• zmieniać scenariusz w trakcie rozmowy,
• przekazywać najbardziej obiecujące połączenia człowiekowi.

Największym zagrożeniem nie musi być nawet to, że automat okaże się bardziej przekonujący od doświadczonego oszusta. Problemem jest skala. System może działać przez całą dobę i kontaktować się jednocześnie z wieloma potencjalnymi ofiarami.

Numer na ekranie może być fałszywy

Wiarygodność oszustwa może dodatkowo zwiększać spoofing telefoniczny. Polega on na podmianie informacji o numerze dzwoniącego.

Na ekranie może pojawić się numer przypominający infolinię banku, lokalną jednostkę policji, firmę kurierską albo kontakt zapisany w książce telefonicznej. Nie oznacza to jednak, że połączenie rzeczywiście pochodzi z tej instytucji lub urządzenia. Dlatego nawet rozpoznawalny numer nie powinien stanowić jedynego potwierdzenia tożsamości rozmówcy.

Oszust może dużo wiedzieć o swojej ofierze

Skuteczne oszustwo często zaczyna się jeszcze przed wykonaniem telefonu. Przestępcy mogą zbierać informacje z mediów społecznościowych, publicznych rejestrów, ogłoszeń, stron firmowych lub wcześniejszych wycieków danych. Dzięki temu rozmówca może znać imię ofiary, miejsce pracy, nazwę banku, imiona członków rodziny albo informacje o niedawnym zakupie.

Nie musi posiadać pełnych danych. Czasami wystarczy kilka szczegółów, aby historia zabrzmiała wiarygodnie. AI ułatwia analizowanie takich informacji i przygotowywanie spersonalizowanych scenariuszy.

Jak sprawdzić nieznany numer?

Połączenie z nieznanego numeru nie musi oznaczać oszustwa. Może dzwonić kurier, przychodnia, urząd, szkoła lub kontrahent. Warto jednak zachować ostrożność, szczególnie gdy rozmowa dotyczy pieniędzy lub danych osobowych.

Jednym z pierwszych kroków może być wyszukanie numeru w internecie. Serwisy gromadzące komentarze użytkowników pomagają ustalić, czy inni odbiorcy zgłaszali telemarketing, automatyczne połączenia albo próby wyłudzenia.

Przed oddzwonieniem można sprawdzić nieznany numer telefonu w serwisie ktoto.info. Opinie użytkowników nie stanowią ostatecznego potwierdzenia, ale mogą być sygnałem ostrzegawczym.

Najważniejsza jest niezależna weryfikacja

Jeżeli ktoś podaje się za pracownika banku, najlepiej zakończyć rozmowę i samodzielnie zadzwonić na oficjalny numer wskazany na stronie banku. Nie należy korzystać z numeru podanego przez rozmówcę ani automatycznie oddzwaniać przez historię połączeń.

Jeżeli dzwoni członek rodziny proszący o pieniądze, warto skontaktować się z nim innym, wcześniej znanym kanałem. Można zadzwonić na jego zwykły numer, napisać wiadomość albo skontaktować się z inną bliską osobą.

Dobrym rozwiązaniem jest również ustalenie rodzinnego hasła bezpieczeństwa. Powinno być znane tylko najbliższym i niemożliwe do odgadnięcia na podstawie informacji publikowanych w internecie.

Presja czasu to najważniejszy sygnał ostrzegawczy

Telefoniczne oszustwa są skuteczne przede wszystkim dlatego, że wywołują silne emocje.

Rozmówca może twierdzić, że pieniądze znikną z konta w ciągu kilku minut, bliska osoba miała wypadek, policja prowadzi tajną akcję albo wyjątkowa inwestycja jest dostępna tylko podczas tej rozmowy.

Wszystkie te scenariusze mają jeden wspólny element: próbują odebrać ofierze czas na zastanowienie się i sprawdzenie informacji.

Najbezpieczniejszą reakcją jest zakończenie połączenia. Prawdziwy bank, urząd lub funkcjonariusz nie powinien wymagać przekazania hasła, kodu autoryzacyjnego ani wykonania przelewu na wskazane podczas rozmowy konto.

Co zrobić po podejrzanym telefonie?

Jeżeli nie przekazano żadnych danych ani nie wykonano operacji, warto zapisać numer, godzinę połączenia oraz krótki opis sytuacji. Numer można następnie sprawdzić w bazie komentarzy i dodać własne ostrzeżenie.

Takie zgłoszenia pomagają kolejnym osobom próbującym ustalić, kto dzwonił z danego numeru. Opis powinien jednak dotyczyć wyłącznie rzeczywistego przebiegu rozmowy i nie zawierać danych osobowych.

Jeżeli doszło do podania danych logowania, kodu z SMS-a, numeru karty lub zainstalowania wskazanego programu, należy działać natychmiast. Konieczny może być kontakt z bankiem, zablokowanie karty, zmiana haseł, odłączenie urządzenia od internetu oraz zgłoszenie sprawy odpowiednim służbom.

W erze AI zaufanie musi opierać się na procedurze

Sztuczna inteligencja sprawia, że telefoniczne oszustwa mogą być bardziej naturalne, lepiej spersonalizowane i trudniejsze do rozpoznania. Znajomy głos nie musi należeć do znajomej osoby.

Najskuteczniejszą ochroną jest konsekwentne stosowanie prostych zasad: przerwanie rozmowy, niezależne sprawdzenie numeru, kontakt z instytucją oficjalnym kanałem oraz potwierdzenie nietypowej prośby u źródła.

Foto: Pixabay
Treść: materiał partnera