Mieszkańcy takich miejscowości jak Jabaa, Ash-Shuhada czy Abu Hindi nie mają środków na dojazd do szpitali - dla wielu mobilne kliniki to jedyne źródło opieki zdrowotnej. Zespoły odwiedzają każdą miejscowość raz na tydzień lub co dwa tygodnie, zapewniając nie tylko wizyty lekarskie, ale też wydawanie leków, opiekę położniczą i wsparcie psychologiczne.

W skrócie:

• 4 zespoły medyczne obsługują 34 społeczności
• 20-25 tys. osób objętych opieką medyczną
• Wyremontowano 3 stacjonarne kliniki, doposażono w USG

Strefa C bez dostępu do lekarzy i szpitali

Strefa C stanowi największą część Zachodniego Brzegu - ponad 60 proc. powierzchni. Według Polskiego Radia, w takiej sytuacji może znajdować się nawet 300 tys. osób z ograniczonym dostępem do opieki medycznej. Małe palestyńskie miasta i wsie są odcięte od większych ośrodków miejskich przez izraelskie płoty, mury i checkpointy, co uniemożliwia mieszkańcom dotarcie do szpitali czy zakup leków w aptekach.

Mobilne kliniki Palestinian Medical Relief Society (PMRS) - organizacji założonej w 1979 roku przez palestyńskich lekarzy - to odpowiedź na potrzeby lokalnych społeczności. Jak podaje CISU, PMRS świadczy usługi zdrowotne dla 1,5 mln Palestyńczyków, współpracując z lokalnymi organizacjami i międzynarodowymi partnerami.

"Ludzie w odizolowanych rejonach, zwłaszcza kobiety, potrzebują, żebyśmy im pomogły. Czuję, że tego właśnie potrzebuje moja społeczność" - Mariana, przyszła położna, stypendystka PAH

Jak działają polskie kliniki mobilne

Projekt PAH obejmuje nie tylko wizyty lekarskie. Zespoły medyczne organizują sesje edukacyjne - od profilaktyki raka piersi po radzenie sobie z traumą i stresem pourazowym. Prowadzą też szkolenia z pierwszej pomocy, po których społeczności otrzymują zestawy ratunkowe. W ramach programu wyremontowano trzy stacjonarne kliniki i uzupełniono sprzęt: aparaty USG, stojaki na kroplówki, łóżka dla pacjentów oraz komputery do inwentaryzacji leków.

Wśród beneficjentów jest Sabha, matka kilkumiesięcznego Mohammada, która otrzymała opiekę położniczą we własnym domu. 64-letnia Raqiyah przychodzi do kliniki mobilnej po leki i kontrolę ciśnienia. Młoda kobieta z okolic Jeninu korzysta ze wsparcia psycholożki po myślach samobójczych. Trzy przyszłe położne, w tym Mariana, otrzymały stypendia PAH na kontynuację nauki - w przyszłości to one będą opiekować się ciężarnymi kobietami w rodzinnych miejscowościach.

Polskie wsparcie na tle innych organizacji

Polska Akcja Humanitarna przekazała w 2024 roku 1,7 mln zł na pomoc Palestyńczykom, jak wynika z danych Caritas Polska. Dla porównania, Caritas Polska i Unia Europejska dostarczyły łącznie ponad 3 mln euro na wsparcie 23 tys. Palestyńczyków, w tym 7 tys. osób z pomocą medyczną. Komisja Europejska przeznaczyła w 2024 roku 16 mln euro na pomoc humanitarną dla Palestyńczyków.

W regionie działają też inne organizacje. Lekarze bez Granic zapewniają pomoc medyczną i psychologiczną w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu, choć ich działalność jest zagrożona przez brak rejestracji i cięcia finansowania. UNRWA, agencja ONZ, prowadzi 139 placówek podstawowej opieki zdrowotnej dla ponad 5,9 mln zarejestrowanych uchodźców palestyńskich, realizując rocznie ponad 9 mln wizyt pacjentów.

Warto dodać, że PAH od lat łączy tradycyjne zbiórki z działaniami w internecie – przykładem jest program dożywiania dzieci Pajacyk, o którego rzeczywistym wpływie na liczbę dożywionych uczniów pisaliśmy szerzej w artykule „Im więcej kliknięć w Pajacyka, tym mniej dożywionych dzieci”.

Ile Polska wydaje na pomoc Palestynie

Według Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Polska przekazała w latach 2023-2024 łączną pomoc o wartości ponad 50 mln zł dla Palestyny - głównie za pośrednictwem agencji ONZ (UNRWA, WFP, UNMAS, UNICEF, UNESCO) oraz projektów polskiej współpracy rozwojowej. Od 2022 roku Polska wpłaciła na rzecz UNRWA blisko 3,45 mln USD, w tym 1 mln USD w kwietniu 2025 roku. Polskie wsparcie dla UNRWA nie zostało wstrzymane ani w 2018, ani w 2024 roku, gdy część państw zawiesiła finansowanie tej organizacji.

W 2025 roku MSZ ogłosiło konkurs "Pomoc humanitarna 2025 dla państw Bliskiego Wschodu" dla polskich organizacji pozarządowych. Wśród zwycięzców znalazły się: Fundacja Pro Spe (1,26 mln zł na pomoc dla Zachodniego Brzegu), Caritas Polska (1,3 mln zł na opiekę medyczną dla mieszkańców Gazy) oraz Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej (1,24 mln zł na projekt w Libanie), jak podaje rządowy portal.

Warto zapamiętać:

• Mobilne kliniki to często jedyne źródło opieki medycznej w Strefie C
• Projekt PAH inwestuje w lokalne kadry - stypendia dla położnych
• Polska nie wstrzymała wsparcia dla UNRWA mimo międzynarodowych kontrowersji

Program klinik mobilnych PAH w partnerstwie z Palestinian Medical Relief Society pokazuje, jak ukierunkowana pomoc może docierać do najbardziej izolowanych społeczności. Inwestycja w lokalne kadry medyczne - stypendia dla przyszłych położnych - to działanie długofalowe, które może zmienić dostęp do opieki zdrowotnej w regionie na lata.

Źródło: Polska Akcja Humanitarna, Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, Polskie Radio, CISU, Caritas Polska

Fot. Helena Krajewska, PAH