W skrócie:

• Ceny mieszkań w UE wzrosły średnio o 60% w dekadę
• Węgry liderem wzrostu - 238% od 2015 roku
• Polska odnotowała wzrost cen o 113%
• 26,5% młodych Europejczyków mieszka w przeludnionych lokalach

Dlaczego kryzys mieszkaniowy dotyka całą Europę?

Kryzys mieszkaniowy w Unii Europejskiej ma wielowymiarowy charakter i dotyka praktycznie wszystkie państwa członkowskie, choć z różnym natężeniem. Według danych Rady Unii Europejskiej z października 2025 roku, średni wzrost cen mieszkań o 60% w ciągu dekady oznacza, że miliony Europejczyków zostało wykluczonych z rynku nieruchomości.

• Problem ten szczególnie dotyka młodych ludzi - 26,5% osób w wieku 15-29 lat mieszka w przeludnionych lokalach, podczas gdy dla całej populacji odsetek ten wynosi 16,9%.

Najbardziej dramatyczna sytuacja panuje na Węgrzech, gdzie ceny mieszkań wzrosły o rekordowe 238% od 2015 roku do pierwszego kwartału 2025 roku.

Polska z wzrostem o 113% plasuje się w czołówce krajów z najwyższą dynamiką cen, podobnie jak Holandia (110%), Portugalia i Litwa (147%) oraz Bułgaria i Czechy (ponad 135%).

• Jedynie Finlandia odnotowała stabilizację cen z minimalnym spadkiem o 0,4%.

Jak najem krótkoterminowy wpływa na rynek mieszkaniowy?

Platformy internetowe zarezerwowały w 2024 roku łącznie 854,1 mln noclegów w UE, co oznacza wzrost o 18% rok do roku. Największe zainteresowanie noclegi krótkoterminowe wzbudzały w sierpniu 2024 roku (152,2 mln rezerwacji), a liderami były Paryż (23,5 mln), Rzym (15,7 mln), Barcelona (12,5 mln), Madryt (11,8 mln) i Lizbona (11,3 mln).

• Ten dynamiczny rozwój najmu krótkoterminowego znacząco ogranicza dostępność mieszkań na rynku wynajmu długoterminowego.

Szczególnie widoczne jest to w popularnych destynacjach turystycznych, gdzie mieszkania są coraz częściej traktowane jako aktywa finansowe lub instrumenty inwestycyjne. W latach 2013-2018 w niektórych stolicach europejskich ceny najmu wielokrotnie przewyższały wzrost czynszów na poziomie krajowym, dotyczyło to między innymi Lizbony, Dublina, Madrytu czy Sztokholmu.

• Coraz większa obecność instytucji finansowych na rynku najmu powoduje spekulacyjne podejście do nieruchomości.

Jakie rozwiązania przewiduje Europejski Plan Mieszkaniowy?

Komisja Europejska przygotowała pierwszą w historii UE inicjatywę dotyczącą mieszkalnictwa na poziomie wspólnotowym. Plan zakłada mieszkalnictwo przystępniejsze cenowo, bardziej zrównoważone i lepszej jakości poprzez zmiany w zasadach pomocy państwa, ułatwienie budowy nowych nieruchomości mieszkalnych i domów studenckich oraz regulację najmu krótkoterminowego.

• Na 2025 rok zaplanowano pierwszy szczyt Unii Europejskiej poświęcony wyłącznie kwestiom mieszkaniowym.

Parlament Europejski od stycznia 2024 roku prowadzi prace specjalnej komisji zajmującej się kryzysem mieszkalnictwa, która cieszy się dużym zainteresowaniem posłów i ekspertów z różnych krajów. Plan ma również wspierać przemysł budowlany poprzez stabilne instrumenty wsparcia, lepszą regulację rynku zamówień publicznych i zapewnienie perspektywy stabilnego dochodu dla tego sektora.

"Kryzys mieszkalnictwa w Unii Europejskiej to temat, który się pojawił bardzo mocno w ostatnich dwóch latach. Dyskusje są niezwykle żywe i cieszą się bardzo dużym zainteresowaniem" - podkreśla Agnieszka Walter-Drop, dyrektor generalna ds. polityki spójności, rolnictwa i polityki społecznej w Parlamencie Europejskim.

Szerszy kontekst europejskiego rynku nieruchomości

Według Eurostatu za 2024 rok, 9,7% młodych Europejczyków żyje w gospodarstwach domowych przeznaczających 40% lub więcej dochodu rozporządzalnego na mieszkanie, co wskazuje na poważne obciążenie budżetów domowych kosztami mieszkaniowymi.

• Parlament Europejski odnotował, że cztery duże platformy internetowe (Airbnb, Booking, Expedia Group i Tripadvisor) obsłużyły w 2024 roku łącznie 854,1 mln rezerwacji noclegów krótkoterminowych w UE.

Pozostaje otwarte pytanie o konkretne mechanizmy finansowania planowanych rozwiązań mieszkaniowych oraz harmonogram ich wdrażania w poszczególnych krajach członkowskich. Nie wiadomo również, jakie będą szczegółowe kryteria wsparcia dla mieszkalnictwa socjalnego i czy przewidziane są sankcje dla krajów niestosujących się do unijnych wytycznych dotyczących regulacji najmu krótkoterminowego.

Warto zapamiętać:

• Kryzys mieszkaniowy w UE ma charakter strukturalny i wymaga skoordynowanych działań na poziomie wspólnotowym
• Dynamiczny rozwój najmu krótkoterminowego bezpośrednio konkuruje z dostępnością mieszkań dla stałych mieszkańców
• Młodzi Europejczycy są najbardziej dotknięci problemami mieszkaniowymi, co wpływa na decyzje o założeniu rodziny
• Spekulacyjne inwestycje w nieruchomości wymagają regulacji na poziomie przepływu kapitału

Europejski Plan na rzecz Dostępnych Mieszkań stanowi pierwszą kompleksową odpowiedź UE na kryzys mieszkaniowy dotykający miliony obywateli. Skuteczność planowanych rozwiązań będzie zależeć od współpracy między instytucjami unijnymi a rządami krajów członkowskich w implementacji konkretnych mechanizmów wsparcia.

Źródło: Newseria

Foto: Freepik