W skrócie:

• 95 proc. Polaków kupuje leki bez recepty
• Prawie połowa kupuje leki w sklepach, 42 proc. w aptekach
• Tylko 3 proc. wybiera apteki internetowe
• 88 proc. czasami kupuje lek zamiast iść do lekarza

Sklepy wyprzedzają apteki w sprzedaży leków OTC

Według badania In-Pulse z października-listopada 2025 roku, Polacy kupują leki tam, gdzie jest im najwygodniej. Prawie połowa respondentów wskazuje sklepy detaliczne jako główne źródło zakupu leków bez recepty, podczas gdy apteki stacjonarne wybiera 42 proc. ankietowanych. Apteki online to margines - zaledwie 3 proc. rynku.

Dane te kontrastują z oficjalnymi statystykami rynku farmaceutycznego. Jak podaje IQVIA, wartość rynku aptecznego w 2024 roku wyniosła 55,8 mld zł, a produkty Consumer Health (w tym OTC) stanowiły 44,1 proc. tej wartości. Średnia cena leku OTC w aptekach to 24,70 zł.

"Ponad połowa zakupów leków OTC odbywa się przy okazji zakupów spożywczych lub drogeryjnych, a większość produktów OTC nabywana jest w sklepach i drogeriach, a nie w aptekach" - mówi Patrycja Herbowska-Tytro, ekspertka firmy In-Pulse.

Warto zauważyć, że badanie przeprowadzono wyłącznie na klientach sieci Żabka, co może zawyżać wyniki dla sklepów detalicznych. 

Samoleczenie zamiast wizyty u lekarza - czy to bezpieczne

Zdecydowana większość Polaków przyznaje, że przy poważniejszych objawach przynajmniej czasami kupuje lek OTC zamiast umówić wizytę u specjalisty. Tylko 12 proc. badanych twierdzi, że w poważnej sytuacji zawsze idzie od razu do lekarza. Przy lżejszych dolegliwościach motywacją do odwiedzenia lekarza są objawy utrzymujące się przez trzy dni.

Czy to zjawisko wynika z wygody, czy z konieczności? Według Barometru Watch Health Care, średni czas oczekiwania na wizytę u specjalisty w Polsce wynosi 4,2 miesiąca. Od wizyty u lekarza POZ do operacji usunięcia żylaków kończyn dolnych mija średnio 30,5 miesiąca.

Eksperci ostrzegają przed ryzykiem samoleczenia. Jak wskazuje Najwyższa Izba Kontroli, łatwy dostęp do leków OTC w supermarketach i drogeriach rodzi niebezpieczeństwa: błędna samodiagnoza, niewłaściwa dawka, zbyt długie przyjmowanie lub leczenie objawowe w sytuacji wymagającej pogłębionej diagnostyki.

Młodzi gromadzą zapasy, starsi kupują na bieżąco

Ponad połowa Polaków robi zapasy leków w domu, a dopiero potem sięga po nie w razie potrzeby. Zaskakująco, największymi gromadzicielami nie są seniorzy, ale młodzi w wieku 18-34 lat. W ich mieszkaniach półki z lekami przypominają małe magazyny.

• Najczęstsze powody sięgania po leki bez recepty to klasyczne dolegliwości: ponad 40 proc. Polaków kupuje coś na ból głowy, około 30 proc. na przeziębienie.

• W najstarszej grupie, powyżej 65. roku życia, odsetek osób leczących przeziębienie preparatami OTC jest szczególnie wysoki.

Witaminy i suplementy Polacy kupują głównie w sklepach i aptekach stacjonarnych, ale kanały online radzą sobie tu nieco lepiej - łącznie zdobywają 13 proc. rynku.

Kobiety częściej niż mężczyźni kupują leki i suplementy w internecie, co może wskazywać na większą skłonność do porównywania cen i czytania opinii.

Warto zapamiętać

• Samoleczenie może być ryzykowne - zawsze konsultuj się z farmaceutą lub lekarzem przy nowych objawach
• Długie kolejki do specjalistów (średnio 4,2 miesiąca) mogą skłaniać do nadmiernego polegania na lekach OTC
• Badanie In-Pulse przeprowadzono tylko na klientach Żabki, co może wpływać na wyniki dotyczące sklepów detalicznych

Źródło: In-Pulse, IQVIA, Barometr Watch Health Care, Najwyższa Izba Kontroli

Foto: Freepik