W skrócie:

• 52,5 mln euro na inwestycje Polska–Ukraina
• 11 mln euro na linię nr 101 i Werchratę
• Modernizacja przejścia Przemyśl–Medyka do 2030 r.
• 80% towarów w Ukrainie przewozi kolej
• Nowa linia Użhorod–Czop zgodna z UE

Dlaczego to ważne?

Modernizacja kolejowych przejść granicznych na wschodzie Polski dotyczy zarówno przewozów towarowych, jak i pasażerskich, wpływając bezpośrednio na bezpieczeństwo i płynność wymiany handlowej z Ukrainą i Białorusią. W 2024 roku zrealizowano 201 046 przejazdów w ruchu granicznym, z czego 84 246 dotyczyło przewozów towarowych.

• Największy ruch odnotowano na przejściach Terespol (10 699), Medyka (4704) i Dorohusk (4006).

Najbardziej zaskakującą informacją jest rekordowe dofinansowanie z programu Interreg NEXT Polska–Ukraina 2021–2027, które obejmuje niemal 11 mln euro na remonty torów i stacji po stronie polskiej oraz modernizację dworca we Lwowie. Ponadto, Ukraina uruchomiła pierwszą linię kolejową zgodną z unijnym rozstawem szyn (1435 mm), co stanowi przełom w integracji infrastruktury z UE.

Jakie inwestycje kolejowe zaplanowano na granicy Polska–Ukraina?

W 2025 roku przewidziano szereg inwestycji kolejowych na granicy Polski z Ukrainą, finansowanych m.in. z programu Interreg NEXT. Obejmują one modernizację linii kolejowej nr 101, stacji Werchrata oraz rozbudowę przejścia Przemyśl–Medyka, gdzie opracowana zostanie dokumentacja projektowa i uzyskane pozwolenia administracyjne. Prace mają zakończyć się do 2030 roku.

We wrześniu 2025 roku PKP PLK i Ukrzaliznytsia podpisały umowę ramową dotyczącą rozwoju przewozów kolejowych, poprawy organizacji przejść granicznych oraz dostosowania infrastruktury do standardów unijnych. W listopadzie Komisja Europejska przyznała 73,5 mln euro na budowę europejskiej linii kolejowej z Lwowa do granicy z Polską na odcinku Mościska–Sknyłów.

Jakie wyzwania stoją przed polską infrastrukturą kolejową na wschodzie?

Głównym wyzwaniem jest niewystarczająca liczba punktów przeładunkowych oraz różnice w rozstawie torów między Polską a Ukrainą (1435 mm vs 1520 mm). Według Adriana Furgalskiego, prezesa ZDG TOR, wojna w Ukrainie ujawniła problemy z przepustowością przejść granicznych i konieczność budowy nowych terminali przeładunkowych.

„Infrastrukturę kolejową zaczęliśmy dopiero modernizować, ale miejsc, gdzie można przeładować z jednego pociągu na drugi, ze względu na rozstaw torów nie ma wystarczająco dużo” – Adrian Furgalski, Zespół Doradców Gospodarczych TOR.

Eksperci wskazują także na potrzebę inwestycji w ogólnodostępne terminale oraz reformę Funduszu Kolejowego, by zwiększyć możliwości przeładunkowe i dostosować się do rosnącego wolumenu przewozów.

Jakie znaczenie mają przejścia graniczne z Białorusią dla polskiego rynku?

Przejścia graniczne z Białorusią, zwłaszcza Małaszewicze, są kluczowe dla przewozów w ramach tzw. Jedwabnego Szlaku. W 2024 roku przez granicę polsko-białoruską odbyło się 13 962 przejazdów, a największy ruch towarowy odnotowano w Terespolu. Obecnie relacje gospodarcze z Białorusią są ograniczone przez sankcje, jednak eksperci podkreślają konieczność wcześniejszego przygotowania infrastruktury na przyszłe zwiększenie ruchu.

Za zarządzanie infrastrukturą w Małaszewiczach odpowiada spółka Cargotor. Wartość potencjalnych inwestycji szacowana jest na 3–5 mld zł, jednak ich realizacja zależy od decyzji dotyczących własności terminalu i sytuacji PKP Cargo, wobec którego toczy się postępowanie restrukturyzacyjne.

Szerszy kontekst

Według raportu PKP PLK za 2024 rok, przejazdy przez granicę polsko-ukraińską stanowiły 8,42% wszystkich przejazdów międzynarodowych, a przez polsko-białoruską – 6,94%. W 2024 roku Ukraina uruchomiła pierwszą linię kolejową o rozstawie szyn 1435 mm, finansowaną z programu „Łącząc Europę” (CEF) oraz kredytu Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Alternatywne przejścia graniczne na wschodzie Polski to Dorohusk, Medyka, Werchrata oraz Terespol. Na rynku funkcjonują także terminale przeładunkowe w Małaszewiczach, obsługiwane przez Cargotor, oraz terminale intermodalne w Sławkowie i Poznaniu.

Warto zapamiętać:

• 52,5 mln euro przeznaczono na inwestycje kolejowe i drogowe Polska–Ukraina.
• 11 mln euro trafi na modernizację linii nr 101 i stacji Werchrata.
• Modernizacja przejścia Przemyśl–Medyka potrwa do 2030 roku.
• W 2024 roku 8,42% przejazdów międzynarodowych odbyło się przez granicę z Ukrainą.
• Małaszewicze są strategicznym punktem dla Jedwabnego Szlaku.
• Nowa linia Użhorod–Czop ma rozstaw szyn zgodny z UE.

Modernizacja kolejowych przejść granicznych na wschodzie Polski ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i płynności przewozów towarowych oraz pasażerskich. Inwestycje finansowane z programów unijnych i krajowych mają na celu dostosowanie infrastruktury do rosnących potrzeb rynku oraz integrację z siecią kolejową Unii Europejskiej. Raport PKP PLK za 2024 rok potwierdza wzrost znaczenia przejść granicznych na wschodzie kraju dla polskiego rynku transportowego.

Źródło: Newseria