W skrócie:

• 69% nastolatków publikuje swoje zdjęcia w internecie
• 38% nauczycieli nie pyta nastolatków o zgodę
• 75% chce być pytanych przez nauczycieli
• 43% sprzeciwia się zamazywaniu twarzy

Dlaczego brak zgody szkodzi młodym ludziom?

Publikowanie wizerunku bez zgody dotyka miliony polskich nastolatków w wieku 12-17 lat. Materiały ze swoim wizerunkiem publikuje 69% z nich, przy czym dziewczyny robią to częściej niż chłopcy.

• Konsekwencje braku pytania o zgodę są wymiernie - 29% nastolatków doświadczyło pogorszenia samopoczucia z tego powodu.

Najbardziej zaskakujące jest to, że młodzi ludzie wcale nie chcą być anonimowi.

• Aż 43% nastolatków nie zgadza się na zasłanianie naklejką lub zamazywanie ich twarzy jako ogólnej zasady.

Wyrażają dezaprobatę wobec takich praktyk, preferując świadomą zgodę nad automatyczną anonimizację.

Kto najczęściej publikuje zdjęcia nastolatków bez pytania?

Nauczyciele najrzadziej pytają o zgodę! 38% z nich publikuje materiały z wizerunkiem uczniów bez wcześniejszego zapytania. To najwyższy odsetek spośród wszystkich grup dorosłych badanych w raporcie.

Zdjęcia i nagrania przedstawiające nastolatków publikują głównie ich znajomi (49%) i rodzice (43%).

• Co czwarty nastolatek (24%) przyznaje, że materiały z jego udziałem były publikowane przez nauczycieli.

Gdy materiały zamieszczają rodzice, brak zgody dotyczy 30% przypadków, a w przypadku znajomych - 23%.

Młodzi ludzie dostrzegają zagrożenia związane z publikowaniem ich wizerunku. Opisują sytuacje, w których zdjęcia i nagrania są wykorzystywane do ośmieszania i zawstydzania innych jako narzędzie przemocy rówieśniczej.

Jak młodzi chcą być traktowani w kwestii wizerunku?

Większość nastolatków chce być pytana o zgodę na publikację ich wizerunku - szczególnie przez nauczycieli (75%) i znajomych (73%).

• To wyraźny sygnał, że młodzi ludzie chcą mieć kontrolę nad swoim wizerunkiem w sieci.

Zdaniem 74% nastolatków publikowanie materiałów bez zgody przedstawianej osoby może być szczególnie szkodliwe dla osób w ich wieku. Młodzi ludzie wykazują rosnącą świadomość na temat ochrony swojego wizerunku w sieci, ale potrzebują wsparcia ze strony dorosłych.

Wizerunek młodych osób to dobro osobiste oraz dane osobowe, które zgodnie z obowiązującymi przepisami podlegają ochronie. Dlatego rozpowszechniając taki materiał w imieniu dzieci, należy postępować wyjątkowo rozważnie.

Szerszy kontekst

Według GUS z 2023 roku, 98,2% gospodarstw domowych z dziećmi w wieku 12-17 lat ma dostęp do internetu. Oznacza to, że problem ochrony wizerunku młodych ludzi w sieci dotyczy praktycznie wszystkich polskich rodzin z nastolatkami.

Badanie zostało zrealizowane na zlecenie Biura RPD jako pierwsze w Polsce kompleksowe badanie ilościowe i jakościowe na temat udostępniania wizerunku dzieci w sieci. W badaniu wzięli udział nastolatkowie w wieku 12-17 lat, rodzice oraz nauczyciele z całego kraju.

Warto zapamiętać:

• Nauczyciele najczęściej nie pytają o zgodę na publikację wizerunku uczniów
• Młodzi ludzie preferują świadomą zgodę nad automatyczną anonimizację
• Brak zgody na publikację wizerunku może prowadzić do pogorszenia samopoczucia
• Materiały z wizerunkiem nastolatków są wykorzystywane jako narzędzie przemocy rówieśniczej
• Młodzi wykazują rosnącą świadomość swoich praw do wizerunku

Rzeczniczka Praw Dziecka zainaugurowała ogólnopolską kampanię "Więcej szacunku dla młodego wizerunku", skierowaną do społeczności szkół podstawowych w Polsce. Jej celem jest podkreślenie fundamentalnego znaczenia ochrony wizerunku młodych ludzi w internecie w trosce o ich bezpieczeństwo, prywatność oraz poszanowanie praw.

Źródło: Rzeczniczka Praw Dziecka

Foto: Syda Productions/Shutterstock, treść: materiał partnera