Z tego artykułu dowiesz się, m.in.:

• jakie są najczęstsze choroby przenoszone drogą płciową;
• jakie testy wykonać na choroby weneryczne;
• kiedy należy zrobić badania krwi na choroby weneryczne.

Czym są choroby weneryczne?

Choroby weneryczne, określane obecnie częściej jako choroby przenoszone drogą płciową lub infekcje STI (ang. sexually transmitted infections), to grupa chorób zakaźnych wywoływanych przez bakterie, wirusy, pasożyty i inne drobnoustroje. Do zakażenia dochodzi najczęściej podczas kontaktów seksualnych – waginalnych, analnych oraz oralnych – szczególnie wtedy, gdy nie stosuje się zabezpieczenia w postaci prezerwatywy. Warto jednak pamiętać, że niektóre patogeny mogą przenosić się również przez kontakt z zakażoną krwią albo z matki na dziecko w czasie ciąży i porodu, a w przypadku HIV także podczas karmienia piersią.

Jakie są najczęstsze choroby przenoszone drogą płciową?

Do najczęściej rozpoznawanych chorób przenoszonych drogą płciową należą zarówno zakażenia bakteryjne, jak i wirusowe:

• kiła – bakteryjna choroba wywoływana przez krętka bladego, która początkowo może objawiać się niebolesnym owrzodzeniem, a nieleczona prowadzi do poważnych uszkodzeń układu nerwowego i narządów wewnętrznych;
  
  
• rzeżączka – zakażenie bakteryjne wywołujące najczęściej zapalenie cewki moczowej lub szyjki macicy, któremu mogą towarzyszyć ból i pieczenie podczas oddawania moczu;
  
  
• chlamydioza – jedna z najczęstszych infekcji bakteryjnych przenoszonych drogą płciową, często przebiegająca bezobjawowo, ale mogąca prowadzić do niepłodności;
  
  
• rzęsistkowica – choroba pasożytnicza wywoływana przez rzęsistka pochwowego, objawiająca się m.in. upławami, świądem i podrażnieniem okolic intymnych;
  
  
• opryszczka narządów płciowych – wirusowe zakażenie HSV powodujące bolesne pęcherzyki i nadżerki w obrębie genitaliów, mające tendencję do nawrotów;
  
  
• zakażenie wirusem HPV – infekcja mogąca przebiegać bezobjawowo lub prowadzić do powstawania brodawek płciowych; niektóre typy HPV zwiększają ryzyko rozwoju nowotworów, m.in. raka szyjki macicy;
  
  
• HIV – wirus atakujący układ odpornościowy, który nieleczony może prowadzić do rozwoju AIDS;
  
  
• wirusowe zapalenie wątroby typu B, a w określonych sytuacjach także typu C - zakażenia wirusowe uszkadzające wątrobę, które przez wiele lat mogą nie dawać żadnych objawów.

Część z tych chorób – zwłaszcza kiła, rzeżączka czy chlamydioza – może zostać skutecznie wyleczona pod warunkiem wczesnego rozpoznania i szybkiego wdrożenia terapii. Inne, takie jak HIV czy opryszczka narządów płciowych, mają przebieg przewlekły lub nawrotowy i wymagają odpowiedniego leczenia oraz monitorowania. Zakażenie HPV często ustępuje samoistnie, ale niektóre typy wirusa mogą utrzymywać się dłużej i zwiększać ryzyko zmian przednowotworowych oraz nowotworów, dlatego znaczenie mają szczepienia i profilaktyka raka szyjki macicy.

Kiedy należy wykonać badania na choroby weneryczne?

Badania w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową należy wykonać zawsze wtedy, gdy istnieje ryzyko zakażenia lub pojawiają się niepokojące objawy ze strony układu moczowo-płciowego. Szczególną czujność powinny zachować osoby aktywne seksualnie, zwłaszcza mające wielu partnerów seksualnych, podejmujące przygodne kontakty seksualne lub niestosujące zabezpieczenia.

Diagnostyka jest zalecana również:

• po kontakcie seksualnym bez prezerwatywy;
• po rozpoczęciu nowego związku, zwłaszcza gdy partnerzy nie wykonywali wcześniej badań;
• w przypadku podejrzenia zakażenia u partnera lub partnerki;
• przy nawracających infekcjach intymnych;
• podczas planowania ciąży;
• u kobiet w ciąży;
• po kontakcie z zakażoną krwią.

Niepokojące objawy, które powinny skłonić do wykonania badań, to m.in.:

• pieczenie podczas oddawania moczu;
• nietypowa wydzielina z pochwy, prącia/cewki moczowej lub odbytu;
• owrzodzenia i grudki w okolicy genitaliów;
• świąd;
• ból podbrzusza;
• dyskomfort podczas współżycia.

Warto jednak pamiętać, że wiele zakażeń przebiega całkowicie bezobjawowo, dlatego regularne badania profilaktyczne mają ogromne znaczenie również u osób, które nie obserwują żadnych dolegliwości.

>> Więcej na temat tego, kto i kiedy powinien wykonać badania na choroby weneryczne, znajduje się np. na stronie Alab.pl. <<

Jakie badania na choroby weneryczne należy wykonać?

Diagnostyka chorób przenoszonych drogą płciową opiera się na wywiadzie lekarskim, ocenie objawów klinicznych oraz odpowiednio dobranych badaniach laboratoryjnych. Rodzaj wykonywanych testów zależy od podejrzewanego zakażenia oraz czasu, jaki upłynął od potencjalnego kontaktu z patogenem.

W diagnostyce wykorzystuje się przede wszystkim:

• badania krwi;
• wymazy z dróg rodnych, cewki moczowej lub gardła;
• badania moczu;
• testy molekularne NAAT, czyli badania amplifikacji kwasów nukleinowych wykrywające materiał genetyczny drobnoustroju; jedną z metod NAAT jest PCR.
• badania serologiczne wykrywające przeciwciała lub antygeny.

W kierunku kiły wykonuje się badania serologiczne, takie jak VDRL, RPR czy TPHA. W przypadku rzeżączki oraz chlamydiozy szczególnie wysoką skuteczność wykazują nowoczesne testy molekularne NAAT/PCR wykonywane z materiału dobranego do miejsca możliwego zakażenia, np. z pierwszego strumienia moczu, wymazu z pochwy, szyjki macicy, cewki moczowej, gardła lub odbytu. W przypadku zakażenia wirusem HPV wykonywane są testy genetyczne wykrywające materiał genetyczny wirusa oraz cytologia, która nie wykrywa samego HPV, ale pozwala ocenić komórki szyjki macicy pod kątem zmian przednowotworowych i nowotworowych.

Warto podkreślić, że dodatni wynik badania zawsze wymaga konsultacji lekarskiej. Wczesne rozpoznanie zakażenia pozwala szybciej wdrożyć leczenie, ograniczyć ryzyko powikłań oraz zmniejszyć możliwość przeniesienia choroby na partnera seksualnego.

Bibliografia:

1. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/choroby-przenoszone-droga-plciowa/ [dostęp: 12.05.2026]
2. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/choroby-przenoszone-droga-plciowa-choroby-weneryczne-jakie-badania-wykonac-i-jak-czesto-sie-badac/ [dostęp: 12.05.2026] 

Foto: Magnific
Treść: materiał partnera

Artykuł przygotował autor zewnętrzny/reklamodawca. Treści nie stanowią porady medycznej ani farmaceutycznej. Przed zastosowaniem jakichkolwiek produktów/terapii skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą i korzystaj zgodnie z instrukcją producenta. Za bezpieczeństwo, jakość, oznakowanie i działanie produktów odpowiada wyłącznie producent/dystrybutor; operator i redakcja Dziennika Internautów nie weryfikują materiału w pełnym zakresie i nie gwarantują jego kompletności ani aktualności. W najszerszym zakresie dozwolonym przez prawo Dziennik Internautów wyłącza odpowiedzialność za skutki wykorzystania treści oraz za produkty podmiotów trzecich. Możliwe linki afiliacyjne. Prawem właściwym jest prawo polskie.