Dobór materiałów wybuchowych do warunków wydobycia

Właściwy dobór materiałów wybuchowych do konkretnych warunków geologicznych i operacyjnych wpływa bezpośrednio na jakość urobku, a tym samym na wydajność całego procesu wydobywczego. Wybór konkretnego materiału wymaga uwzględnienia wielu czynników jednocześnie: twardości i struktury skały, stopnia zawodnienia otworów, dostępnego sprzętu do ładowania oraz wymagań dokumentacji technicznej projektu.

W górnictwie odkrywkowym i podziemnym stosuje się dwie główne kategorie środków strzałowych. Dynamity nitroestrowe charakteryzują się wysoką koncentracją energii — gęstość 1,45–1,55 g/cm³ i prędkość detonacji powyżej 6000 m/s. Emulsje wybuchowe opierają się na strukturze woda-w-oleju, co zapewnia pełną wodoodporność nawet w całkowicie zatopionych otworach. Emulsje produkowane są z dwóch komponentów bezpośrednio na miejscu użycia — to istotne, ponieważ zachowują zdolności wybuchowe przez około 48 godzin od wytworzenia. Produkcja na miejscu gwarantuje optymalne parametry w momencie detonacji.

Niedopasowanie materiału do warunków — na przykład użycie produktu wrażliwego na wodę w otworach zawodnionych — oznacza niepełną detonację, nierównomierną fragmentację urobku i konieczność dodatkowych prac. Każdy taki przypadek to stracony czas, zwiększone zużycie materiału i obciążenie przeróbki mechanicznej zbyt dużymi blokami skalnymi.

Systemy inicjacji a kontrola odstrzału

Równie istotnym czynnikiem efektywności jest precyzja systemu inicjacji detonacji. Zapalniki i sekwencje odpalań decydują o tym, jak fala detonacji przebiega przez masyw skalny — a to z kolei bezpośrednio wpływa na jakość fragmentacji, poziom drgań sejsmicznych i kontrolę nad kierunkiem destrukcji.

Czasy opóźnień w zakresie od 25 milisekund do ponad 5000 milisekund pozwalają na precyzyjne sterowanie kolejnością odpalania poszczególnych otworów. Właściwie zaprojektowana sekwencja minimalizuje straty energii, ogranicza nadmierne rozdrobnienie (generujące pył) i jednocześnie zapobiega powstawaniu zbyt dużych bloków wymagających wtórnego urabiania.

W zależności od wymagań stosuje się zapalniki elektryczne, nieelektryczne lub elektroniczne. Te ostatnie zapewniają najwyższą precyzję i powtarzalność, co w kopalniach o dużej skali produkcji przekłada się na mierzalną poprawę efektywności — mniej przeróbki wtórnej, mniejsze drgania (istotne przy pracy w pobliżu infrastruktury) i bardziej przewidywalny urobek trafiający na przenośniki czy do kruszarek.

Logistyka i ciągłość dostaw

Aspekt, który bywa pomijany w analizach efektywności, to logistyka zaopatrzenia w materiały wybuchowe. Przestój spowodowany brakiem środków strzałowych lub zapalników to nie tylko stracona zmiana produkcyjna — to kaskada opóźnień wpływająca na harmonogram całego zakładu.

Transport materiałów wybuchowych wymaga pojazdów spełniających rygorystyczne normy ADR. Krótki termin realizacji zamówienia, transport pojazdami EXII oraz możliwość przewozu dwóch grup zgodności to parametry, które w praktyce decydują o tym, czy kopalnia może utrzymać ciągłość robót strzałowych. Koszt dostawy ustalany jest indywidualnie, a transport chroniony zapewnia bezpieczeństwo na całej trasie — więcej o warunkach transportu ADR materiałów wybuchowych na stronie https://wanikaexplo.pl/uslugi/transport-adr.

Dla zakładów górniczych prowadzących roboty strzałowe w trybie ciągłym istotna jest też możliwość przechowywania materiałów w magazynie zgodnym z przepisami, z dostępem dostosowanym do potrzeb klienta. Eliminuje to ryzyko przestojów wynikających z opóźnień w dostawach i pozwala na elastyczne planowanie harmonogramu odstrzałów.

Efektywność prac wydobywczych to zatem suma wielu decyzji — od doboru materiału na podstawie dokumentacji technicznej projektu, przez precyzyjne zaplanowanie sekwencji odpalań, po sprawną logistykę zapewniającą ciągłość dostaw. Każdy z tych elementów wpływa na końcowy wynik: tonę urobku na zmianę, koszt metra bieżącego wyrobiska czy liczbę dni bez przestoju.

Foto: GPT, treść: materiał partnera