Czym jest alergia?

Alergia to nadmierna reakcja układu odpornościowego na substancję, która dla większości osób jest nieszkodliwa. Przy alergii sezonowej takim czynnikiem najczęściej jest pyłek roślin, zarodnik pleśni albo inny alergen wziewny obecny w powietrzu.

Wiosenna alergia często zaczyna się wtedy, gdy pylą drzewa, m.in. brzozy, jesion, dąb, olsza i leszczyna. Później rośnie znaczenie traw, a latem także chwastów, takich jak bylica, komosa, szczaw czy pokrzywa. Dlatego letnie alergie mogą być równie uciążliwe jak alergie wiosenne.

Sezon pylenia. Czy wygląda co roku tak samo?

To, kiedy dana roślina zaczyna pylić, zależy od pogody, regionu i lokalnej roślinności. Ciepłe, suche i wietrzne dni zwykle zwiększają stężenie pyłków. Deszcz może chwilowo oczyścić powietrze, ale po nim rośliny często znów intensywnie kwitną i uwalniają pyłek.

Alergik nie powinien kierować się wyłącznie ogólnym kalendarzem. Lepszym rozwiązaniem jest sprawdzanie aktualnych komunikatów pylenia dla swojego regionu.

Objawy alergii wiosennej i letniej

Objawy alergii wiosennej najczęściej dotyczą nosa, oczu i dróg oddechowych. Mogą przypominać przeziębienie, ale zwykle nie towarzyszy im gorączka. Dolegliwości często nasilają się po spacerze, koszeniu trawy, wietrzeniu mieszkania albo dłuższym kontakcie z pyłkami roślin.

Najczęstsze objawy alergiczne to:

• wodnisty katar,
• kichanie,
• uczucie zatkanego nosa,
• świąd nosa, gardła lub podniebienia,
• swędzenie oczu,
• pieczenie i łzawienie,
• zaczerwieniona spojówka,
• zapalenie spojówek,
• suchy kaszel,
• gorszy sen i zmęczenie.

Katar sienny 

Alergiczny nieżyt nosa może obejmować kilka objawów naraz. Oprócz wodnistej wydzieliny pojawia się obrzęk błony śluzowej nosa, świąd, napady kichania i uczucie blokady nosa. Część osób skarży się też na ból głowy, gorszą koncentrację i zmęczenie po nieprzespanej nocy.

Jeśli ten sam schemat powtarza się co roku, a objawy nasilają się po wyjściu na zewnątrz, alergia na pyłki staje się bardzo prawdopodobna.

Co najczęściej uczula wiosną i latem?

Wiosną najczęściej uczula pyłek drzew. Duże znaczenie mają brzoza, olsza, leszczyna, jesion i dąb. Późną wiosną i latem jednym z głównych problemów są pyłki traw. Objawy mogą nasilać się po pobycie na łące, w parku, przy świeżo skoszonym trawniku albo podczas jazdy samochodem z otwartymi szybami.

Latem uczulać mogą także chwasty i pleśnie. Bylica, komosa, szczaw i pokrzywa pojawiają się w komunikatach o pyleniu w miesiącach letnich. U części osób problemem są również alergeny całoroczne, np. roztocza kurzu domowego.

Jak ograniczyć kontakt z pyłkami?

Nie da się całkowicie uniknąć ekspozycji na alergeny, ale można zmniejszyć ich ilość w najbliższym otoczeniu. Ma to znaczenie zwłaszcza w porach największego stężenia pyłków, gdy nawet krótki spacer może skończyć się katarem, pieczeniem oczu i napadem kichania.

W sezonie alergicznym warto:

• sprawdzać komunikaty pylenia,
• zamykać okna w ciągu dnia, zwłaszcza przy wietrznej pogodzie,
• nie suszyć prania na balkonie ani w ogrodzie,
• po spacerze zmienić ubranie i umyć twarz,
• brać prysznic przed snem,
• unikać koszenia trawy i świeżo skoszonych trawników,
• korzystać z filtrów kabinowych w samochodzie,
• regularnie odkurzać mieszkanie, najlepiej sprzętem z filtrem HEPA.

Jak łagodzić objawy alergii?

Leczenie zależy od tego, jakie objawy dominują. Przy katarze i kichaniu stosuje się inne preparaty niż przy zapaleniu spojówek czy duszności. W łagodnych przypadkach pomocne bywają preparaty dostępne bez recepty, ale przy silnych lub nawracających dolegliwościach lepiej omówić leczenie z lekarzem albo farmaceutą.

W alergicznym nieżycie nosa stosuje się m.in. leki przeciwhistaminowe, preparaty donosowe, krople do oczu i płukanie nosa roztworem soli. Jeśli alergia wraca co rok, warto zaplanować postępowanie wcześniej, zanim objawy zaczną utrudniać codzienne aktywności.

Czym są alergie krzyżowe?

U części osób uczulonych na pyłki pojawia się reakcja krzyżowa. Organizm reaguje wtedy nie tylko na kontakt z pyłkami, ale też na podobne białka obecne w niektórych owocach, warzywach lub orzechach.

Przykładowo osoba uczulona na pyłek brzozy może odczuwać swędzenie, pieczenie albo obrzęk w jamie ustnej po zjedzeniu jabłka, marchwi lub selera. Pilnej pomocy wymaga duszność, narastający obrzęk, uogólniona pokrzywka albo zawroty głowy.

Diagnostyka alergii. Kiedy warto ją zrobić?

Diagnostyka ma sens, gdy objawy wracają, są silne, utrudniają sen albo trudno odróżnić alergię od infekcji. Pierwszym krokiem może być lekarz medycyny rodzinnej, który oceni objawy, zapyta o sezonowość, kontakt z alergenami i skuteczność dotychczasowego leczenia.

W dalszym etapie pacjent może trafić do alergologa. Do rozpoznania wykorzystuje się m.in. wywiad, testy skórne oraz badania krwi, w tym oznaczenia swoistych IgE. U wybranych pacjentów lekarz może rozważyć odczulanie, czyli immunoterapię alergenową.

Kiedy skonsultować się z lekarzem?

Z lekarzem warto skontaktować się, gdy objawy są silne, utrzymują się długo, leki dostępne bez recepty nie pomagają albo pojawia się duszność, świszczący oddech, nocny kaszel lub podejrzenie astmy. Konsultacji wymagają też objawy u małych dzieci, kobiet w ciąży, seniorów i osób z chorobami przewlekłymi.

Do lekarza trzeba zgłosić się również wtedy, gdy dolegliwości zaczynają przypominać infekcję: pojawia się gorączka, ropna wydzielina, silny ból zatok, ból ucha albo wyraźne pogorszenie po kilku dniach. 

Czasem lekarz po ocenie objawów zaleca lek, którego nie da się kupić bez recepty. W takiej sytuacji recepta online może być wygodną formą kontynuacji leczenia po konsultacji, szczególnie gdy pacjent zna już swoją alergię i potrzebuje dalszej terapii. Nie powinna jednak zastępować diagnostyki, jeśli objawy pojawiły się pierwszy raz, nasilają się albo wiążą się z dusznością.

Jak poradzić sobie z objawami alergii na co dzień?

Najlepsze efekty daje połączenie kilku działań: ograniczenia kontaktu z alergenem, obserwacji własnych reakcji i leczenia dobranego do objawów. Pomocne może być krótkie notowanie, kiedy pojawia się katar, co wtedy pyliło, czy była ekspozycja na trawy i czy objawy nasiliły się po jedzeniu albo sprzątaniu.

Alergia wiosną i latem nie zawsze daje się całkowicie wyciszyć, ale można zmniejszyć jej wpływ na codzienne życie. Kluczowe są trzy rzeczy: rozpoznanie, co uczula, ograniczenie kontaktu z alergenem i dobranie leczenia do rzeczywistych objawów.

Bibliografia

1. Pacjent.gov.pl, „Jak sobie radzić z alergią na pyłki?”
2. Polskie Towarzystwo Alergologiczne, „Kalendarz pylenia”
3. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, „Wiosenne alergie na pyłki drzew i żywność – reakcje krzyżowe"
   
   

Foto: Pexels
Treść: materiał partnera