Felieton: Żytnia Extra - wpadka ze zdjęciem czy cyniczny i nielegalny marketing?

Rafał Cisek, Nowe Media 23-08-2015, 10:50

Najsmutniejsze jest to, że zdjęcie Pana Krzysztofa Raczkowiaka w wersji przerobionej w ohydny i nieśmieszny mem Żytniej obiegło „internety”. Kopiowali je blogerzy i prasa. Nieważne, że multiplikowali naruszenie dóbr osobistych osób związanych ze zmarłym ze zdjęcia (pamięć po zmarłym), nieważne, że naruszali prawo do wizerunku, nieważne, że naruszali prawa autorskie Pana Krzysztofa, w tym nie tylko majątkowe, ale i osobiste, jak prawo do integralności dzieła, osobistą więź twórcy z utworem. A do tego jakoś mało kto pamięta, że wszelka reklama wódki, a nawet samej marki – nazwy, jest w Polsce zakazana.

Może o to chodziło producentowi Żytniej? Przecież celem reklamy jest na pewno rozpoznawalność marki, to, żeby każdy kojarzył, żeby się mówiło, często nieważne, czy dobrze, czy źle (choć oczywiście to ważne w kontekście renomy; ale może Żytnia ma taki target, że ważna jest po prostu każda jazda, choćby prymitywna, ludzi po alkoholu?; wtedy nawet takie przegięcie nie przeszkodzi co poniektórym w sięgnięciu po ten produkt).

Warto wspomnieć, że mistrzem sięgania granic etyki i dobrego smaku w reklamie czy nawet naruszenia prawa były słynne prowokacyjne reklamy United Colours of Benetton. Jednak te reklamy miały często polot i cechowały się artystyczną wartością (choć oczywiście często sięgały granic dobrego smaku, a na pewno były bardzo kontrowersyjne). Mem Żytniej nie. Być może taki jest efekt picia Żytniej, że tworzy się memy na takim poziomie. Zastanawiam się, czy obsługujący social media dla producenta tej wódki czasem nie byli na rauszu. Oczywiście: po Żytniej. Wygląda na to, że Mocarz przy niej to Vibovit, jeżeli efektem spożycia Żytniej są takie memy.

OK, ale wracając do sedna. Rzekoma agencja się kaja w „internetach” (zresztą bardzo ładnie, z pokorą, potwierdzając swój fail, nie tłumacząc, nie wybielając, bijąc się w pierś – zgodnie z regułami PR zarządzania kryzysowego). Okazuje się, że to ponoć jakaś spółka z o.o. – krzak. Zatem rozmywamy odpowiedzialność. Bo Polmos Bielsko-Biała rzekomo powierzyła prowadzenie Facebookowego profilu marki Extra Żytnia „profesjonalnej” agencji reklamowej – Project Sp. z o.o. z siedzibą w Toruniu (cudzysłów użyty świadomie, ta spółka za bardzo nie istnieje w internecie, z KRS dowiedziałem się, że istnieje od 2005, ma dwóch udziałowców a kapitał zakładowy wynosi 50 tys. zł; nie znalazłem nawet oficjalnej strony firmowej WWW).

Tyle, że to nie zwalnia z odpowiedzialności producenta wódki. Przynajmniej ja tak uważam.

Co ważne, uważam, że Autor zdjęć, jak i osoby związane rodzinnie lub emocjonalnie (znajomi, przyjaciele) ze zmarłym ze zdjęcia, mają prawo wytoczyć proces o ochronę dóbr osobistych. Zarówno przeciwko agencji – krzakowi, którą teraz się sprytnie obciąża odpowiedzialnością, jak i przeciwko samemu Polmosowi.

Oczywiście, zrozumiałe jest, że np. Autor fotografii czy bliscy lub znajomi zmarłego ze zdjęcia, nie muszą chcieć np. zadośćuczynienia pieniężnego dla siebie (choć mogą). Jest jednak możliwość, by oprócz przeprosin naruszyciele (i nieważne, czy naruszenie było zawinione, czy nie) zostali wezwani do zapłaty określonej kwoty na jakiś cel społeczny, np. na wspieranie ofiar komunizmu i/lub ich rodzin czy bliskich.

Osobną kwestią jest natomiast odpowiedzialność Polmosu/agencji za złamanie zakazu reklamy alkoholu w Polsce (dozwolona jest tylko reklama piwa – pod wieloma warunkami). Kwestie te reguluje ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (zakaz reklamy i promocji wódki wynika wprost z art. 13 (1) ust. 1 tejże ustawy).

Na koniec, na zasadzie cytatu, załączam poniżej oryginalne zdjęcie, które zostało tak nieładnie wykorzystane przez Polmos Bielsko-Biała i wynajętą agencję. Celem jest z jednej strony ilustracja (o jakie zdjęcie chodzi), z drugiej strony lekcja historii (dlatego odsyłam też do bloga Autora zdjęcia i świadka tamtych dramatycznych wydarzeń). To być może jedyny pozytywny efekt skandalu z Żytnią: mała lekcja historii, zwłaszcza dla młodych i/lub niedouczonych:

Lubin 1982 - zbrodnia lubinska - Krzysztof Raczkowiak

Źródło: www.Lubin82.pl. Autor: Krzysztof Raczkowiak

Rafał Cisek

 

Rafał Cisek, radca prawny, współpracownik Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej (CBKE), twórca serwisu prawa nowych technologii NoweMEDIA.org.pl, ekspert w zakresie prawnych aspektów komunikacji elektronicznej. Mec. Rafał Cisek specjalizuje się m.in. w ochronie dóbr osobistych i praw autorskich w internecie (w tym prowadzi sprawy sądowe jako pełnomocnik procesowy).

KANCELARIA PRAWA GOSPODARCZEGO


  
znajdź w serwisie

RSS  
RSS - Wywiad
Wywiad  
RSS - Interwencje
RSS - Porady
Porady  
RSS - Listy
Listy  
« Grudzień 2019»
PoWtŚrCzwPtSbNd
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031