25 maja to Dzień Noszenia Bzu. Słowo Dziennika o Terrym Pratchetcie

25-05-2018, 14:31

Terry Pratchett zmarł w czasach, w której nie docenia się filozofów i myślicieli. On sam był myślicielem, który poświęcił się tematowi postępu technologicznego.  Jego książki mogły uświadomić, że próby hamowania postępu są jak próby zakładania hamulca na wulkan...

25 maja to Dzień Noszenia Bzu - tego dnia w książce "Straż Nocna" lud Ankh-Morpork wyszedł na barykady, walcząc o "Prawdę, Sprawiedliwość, Wolność, Miłość w Przystępnych Cena i Jajko na Twardo". Tekst, który czytacie, powstał tuż po śmierci Pratchetta. I nie nie stracił na aktualności...

Terry Pratchett zmarł w 2015 roku w wieku 66 lat, w otoczeniu rodziny i z kotem śpiącym na jego łóżku. Wielu ludzi czytało jego książki od lat. Czekaliśmy na kolejne części. Czuliśmy, że potrzebujemy tych książek. Ale dlaczego ich potrzebowaliśmy?

Czy potrzebowaliśmy ich, bo nas rozśmieszały? Nie. Na świecie jest wiele zabawnych rzeczy. Ciekawa fabuła? W gruncie rzeczy te książki miewały prostą, wręcz nudną fabułę, a ważniejsze były wszystkie komentarze autora. Co było tak ważnego w tych komentarzach?

Filozofia w ubranku fantastyki

Moim zdaniem twórczość Pratchetta pobudzała do myślenia o tym, jaki jest nasz świat. Dla mnie Pratchett nie był pisarzem fantasy. On był filozofem i myślicielem, który tylko ubierał swoją filozofię w barwny strój humorystycznej fantastyki. Pratchett w serii "Świat Dysku" podejmował trudny temat natury postępu w dzisiejszym świecie. Podejmował go w taki sposób, że nawet nie czuliśmy, że mamy kontakt z dziełem myśliciela i filozofa. 

Spotkałem się kiedyś ze stwierdzeniem, że w dzisiejszym świecie nie doceniamy myślicieli. To stwierdzenie padło w jakimś felietonie, którego niestety nie potrafię już odnaleźć. Autor felietonu pisał o tym, że dziś za największych "myślicieli" uważa się np. Billa Gatesa, Steve'a Jobsa albo założycieli Google. To oczywiście bardzo ciekawi i mądrzy ludzie, ale... to nie są myśliciele. To są ludzie, którzy coś zrobili i osiągnęli szczególny sukces. Traktujemy ich jak wielkich myślicieli, ale oni byli raczej ludźmi czynu. Byli niczym Dick Simnel z "Pary w Ruch", natomiast nie byli ludźmi pokroju Leonarda z Quirmu. 

Terry Pratchett
zdj. Jutta (lic. CC)

Tylko A'Tuin wie, dokąd zmierza

Terry Pratchett był myślicielem i filozofem. Nie stworzył dla nas wyszukiwarki albo nowego smartfona. Stworzył natomiast serię książek, która porusza do myślenia o dzisiejszym świecie. Książki z serii "Świat Dysku" początkowo miały klimat średniowiecza i magii, ale stopniowo przekształcały się w wielkie dzieło poświęcone postępowi technologicznemu i wynikającym z tego zmianom społecznym. W ostatnich książkach Świat Dysku bardziej przypomina XIX wiek niż średniowiecze, ale postęp w tym świecie odbywa się tak jak dziś. Sekary ze Świata Dysku były niczym telegraf optyczny, ale obrazowały zjawiska związane z internetem.

Postęp jest nieunikniony, niekontrolowany, ma w sobie jakąś szczególną magię i jest produktem wielu umysłów, które tak naprawdę nie wiedzą, dokąd zmierzają. My też przykładamy rękę do dzisiejszego postępu, ale nie wiemy, dokąd zmierzamy. Podobno tylko wielki żółw A'Tuin wie, dokąd zmierza i dlatego jest szczęśliwy. My błądzimy i potrafimy być głupio zadowoleni z erupcji postępu, których nie jesteśmy w stanie opanować.

Terry Pratchett dostrzegał zarówno radość z postępu i jego niezwykłość, jak i tkwiącą u jego podstaw naiwność ludzi. Zauważył, że ludzie robią wiele rzeczy tylko po to, aby spróbować, czy coś zadziała. Nawet gdyby ktoś stworzył przełącznik końca świata, musielibyśmy go wypróbować. Oczywiście są ludzie porządni, którzy chcą to wszystko kontrolować, ale czy można założyć hamulce na wulkan? Czy ci porządni ludzie nie są bardziej niebezpieczni niż krasnoludy-imigranci, którzy znaleźli sposób na zamienianie ołowiu w złoto?

Nam też potrzeba filozofów

Terry Pratchett zmarł. Wielka szkoda, ale powinniśmy się cieszyć tym, że on w ogóle żył. Pozostawił po sobie 70 książek przetłumaczonych na 37 języków. Sprzedano już dziesiątki milionów tych książek, ale to nie koniec. Ludzie będą je czytać nadal, bo potrzebujemy kontaktu z takim myślicielem. Potrzebujemy kontaktu z takim umysłem i ciągle możemy go doświadczać. Szanujmy filozofów i myślicieli w tym szalonym świecie. Potrzebujemy ich również dziś. 

Na koniec proponuję Wam film.


Tematy pokrewne:  

tag Terry Pratchett
  
znajdź w serwisie

RSS - Wywiad
Wywiad  
RSS - Interwencje
RSS - Porady
Porady  
RSS - Listy
Listy  
Jak czytać DI?
Newsletter

Podaj teraz tylko e-mail!



RSS
Copyright © 1998-2018 by Dziennik Internautów Sp. z o.o. (GRUPA INFOR PL) Wszelkie prawa zastrzeżone.